ลดความเสี่ยงจากดินถล่ม?!

อ่าน: 3740

สิ่งปลูกสร้างที่อยู่ใกล้ทางน้ำหรือใกล้ภูเขา มีโอกาสจะเจอดินถล่มทั้งนั้นครับ

เวลาเราสร้างบ้าน ก็ไม่รู้หรอกว่าตรงไหนมีโอกาสเกิดดินถล่ม พื้นผิวโลก หากแห้งแล้วมีความลาดเอียงไม่เกินมุมลาดเอียงปลอดภัย (angle of repose) ซึ่งอาจสูงได้ถึง 30° แต่เมื่อไรที่เปียก เละเทะเป็นดินโคลน แค่เอียงเป็นมุม 1-2° ก็อาจจะเริ่มไถลเคลื่อนตัวได้แล้ว — น้ำเป็นเหมือนตัวหล่อลื่น ยิ่งถ้ามีเหตุการณ์ธรรมชาติเช่นแผ่นดินไหว ฝนตกหนักจนดินอุ้มน้ำจนอิ่มตัวแล้ว หรือเจอคลื่นกระแทกซ้ำๆ ก็อาจจะทำให้เกิดดินถล่มได้

และนั่นก็เกิดขึ้นมาแล้ว และยังมีความเสี่ยงอย่างต่อเนื่องในพื้นที่ที่อยู่ใกล้พื้นที่ลาดชัน (ภูเขา)

คุณสมบัติทางวิศวกรรมของดินไม่อิ่มตัว

บทบาทของดินไม่อิ่มตัวต่อความมั่นคงของลาดดิน ลาดดินไหล่เขาโดยเฉพาะมวลดินที่อยู่ส่วนบนเหนือกว่าระดับน้ำใต้ดิน จะอยู่ในสภาวะไม่อิ่มตัว ดังนั้นจะมีความดันน้ำเป็นลบ (Negative Pore Pressure) เนื่องจากแรงตึงผิวของความชื้นที่เกาะอยู่ระหว่างเม็ดดินโดยเฉพาะในฤดูแล้ง ซึ่งจะเป็นตัวการที่เพิ่มความแข็งแรงของดิน ดังนั้นจะสังเกตเห็นว่าลาดดินตัดใหม่ จะยังมั่นคงอยู่ได้แม้จะมีความลาดชันมาก ดังแสดงในรูปที่ 2 แต่เมื่อมีฝนตกหรือระดับน้ำใต้ดินสูงขึ้น ความดันที่เป็นลบนี้ จะถูกทำลายไปและอาจกลับเป็นความดันที่เป็นบวก (Positive Pore Pressure) ดังนั้น ลาดดินดังกล่าวจะเกิดการพังทลายได้ในช่วงที่มีฝนตกหนักและความชื้นในมวลดินสูงขึ้น

อ้างอิง: วรากร ไม้เรียง และ นงลักษณ์ ไทยเจียมอารีย์. 2547. ความแข็งแรงของดินไม่อิ่มตัวเพื่อการวิเคราะห์ความมั่นคงของลาดเขา. การประชุมวิชาการวิศวกรรมโยธาแห่งชาติ ครั้งที่ 9 ณ​โรงแรมรีเจ้นท์ ชะอำ จ.เพชรบุรี, 19-21 พฤษภาคม 2547

เทือกเขาบรรทัด อยู่กลางคาบสมุทรทางภาคใต้ เริ่มต้นตั้งแต่ อ.ขนอม นครศรีธรรมราช เลื้อยผ่านนครศรีธรรมราชลงไปทางใต้ คั่นกลางระหว่างพัทลุงกับตรัง และสงขลากับสตูล [แผนที่]

ในกรณีที่ฝนตกหนักบนเขา ก็จะทำให้เกิดโอกาสเสี่ยงต่อดินถล่ม เพราะน้ำฝนลงมา ก็ต้องไหลลงที่ต่ำตามแรงดึงดูดเสมอ

ผมไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญทางวิศวกรรมโยธาหรือปฐพีกลศาสตร์หรอกนะครับ แต่อยากลองเสนอความคิดที่อาจช่วยบรรเทาผลของน้ำหลาก (run-off) อันเป็นต้นเหตุสำคัญอันหนึ่งของดินถล่ม — ถ้าต้องการการเปลี่ยนแปลง ก็คงต้องทำอะไรบางอย่างครับ รอไปเฉยๆ เสี่ยงเท่าเดิม

น้ำหลากคือน้ำที่ไหลอย่างรวดเร็วมาบนผิวดิน น้ำหลากเกิดเพราะดินชุ่มน้ำอิ่มตัวจนไม่สามารถดูดซึมหรือชะลอน้ำไว้ได้อีกแล้ว เมื่อฝนตกลงมา จึงไหลไปตามผิวดินตามความลาดเอียงอย่างรวดเร็ว

อยากให้ดูรูปดอยตุงเมื่อยี่สิบปีก่อนนะครับ เป็นภูเขาหัวโล้นทั้งนั้น แต่มีต้นไม้ขึ้นในแนวร่องน้ำ

เวลาฝนตกลงมา น้ำฝนไหลลงที่ต่ำตามความลาดเอียงเสมอ เราจึงเห็นต้นไม้ขึ้นตามร่องน้ำบนภูเขา เพราะว่าตรงนั้นมีความชื้นมากกว่าที่ไหล่เขา

ทีนี้ถ้าไม่ทำอะไร ลาดเขาที่มีน้ำหลากไหลผ่านอยู่ตลอด ก็มีโอกาสเกิดดินถล่ม ดังนั้นจึงคิดว่าหากผันน้ำบางส่วนให้ไหลไปลงทางอื่น โดยการขุดร่องตื้นๆ กว้างเท่าใบจอบคือ 6 นิ้ว ลึกสัก 4-6 นิ้ว เอาหินลงไปไว้ชั้นล่างเสร็จแล้วกลบ หรือถ้ามีงบประมาณ ก็วางท่อระบายน้ำ แล้วเอาหิน-เอาดินกลบ วางท่อขวางทางน้ำไว้ ให้ลาดเทลงต่ำไปทางเดียว ไม่กลับไปกลับมา เมื่อน้ำไหลผ่าน น้ำส่วนหนึ่งที่ตกเหนือแนวร่องระบายน้ำ จะถูกถ่ายออกไปยังบริเวณที่ไม่มีชาวบ้านอาศัยอยู่ที่เชิงเขาไปได้บ้าง (ถึงอย่างไรบ้านและสวนของชาวบ้านก็ไม่น่าจะขวางทางน้ำอยู่ดี) กล่าวคือแนวผันน้ำสีเขียวในรูปข้างล่าง ผันน้ำฝนที่ตกเหนือแนวร่องออกไปข้างๆ ให้ห่างจากที่อยู่อาศัยไร่สวนของชาวบ้าน

ส่วนน้ำฝนที่ตกอยู่ใต้ร่อง อันนั้นกันไม่ได้ แต่ถ้าภูเขามีหนึ่งร่อง ร่องนั้นก็ผันน้ำฝนที่ตกด้านบนออกไปได้ — ถ้าลดปริมาณน้ำได้ ก็ลดความเสี่ยงต่อดินถล่มได้(บ้าง) แต่ไม่ได้รับประกันว่าดินจะไม่ถล่มครับ

แต่ถ้าภูเขามีความลาดเอียงสูง (ชันมากกว่า 30°) อย่าได้คิดลองวิธีนี้ มันกลับเสี่ยงมากขึ้นนะครับ

แล้วเรื่องนี้ ต้องให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบด้วยครับ ควรขอความช่วยเหลือจากมหาวิทยาลัยในพื้นที่ใกล้เคียง ถ้ามีผู้เชี่ยวชาญยืนยันแล้ว การทำร่องใช้จอบเท่านั้น ทำได้เองโดยไม่ต้องรอให้ใครมาทำให้

ตามคำแนะนำของ USGS พื้นที่ทีมีความเสี่ยงต่อแผ่นดินถล่มคือ

  • เคยมีประวัติดินถล่มแถวนั้น
  • อยู่ที่ตีนเขา
  • อยู่ที่ปลายทางน้ำ หมายความว่าจะมีน้ำไหลผ่านเป็นปริมาณมาก
  • อยู่บนยอดของเนินเก่า ยิ่งเป็นเนินที่เกิดจากการถม ยิ่งเสี่ยงมากขึ้น
  • อยู่ที่ในเขตภูมิประเทศลักษณะชันที่ตัดลงตรงๆ เช่นหน้าผา หรือถนนที่ตัดภูเขาเข้าไป
  • เป็นไปได้ว่าอาจมีการถล่มซ้ำ!!! อย่างน้อยจะต้องรอจนดินแห้งเสียก่อน

« « Prev : คนละไม้คนละมือ

Next : พื้นที่ของ “มือสมัครเล่นผู้เชี่ยวชาญ” » »


ผู้ใช้ Facebook สามารถให้ความเห็นที่นี่ได้ โดยกด Like เพื่อแสดงตัว

2 ความคิดเห็น


แสดงความคิดเห็น

ท่านอยากจะเข้าระบบหรือไม่


*
To prove you're a person (not a spam script), type the security word shown in the picture. Click on the picture to hear an audio file of the word.
Click to hear an audio file of the anti-spam word


Main: 0.026416063308716 sec
Sidebar: 0.14428400993347 sec