ครูดนตรีไทย
อ่าน: 6384
… นโม อันว่านมัสการ ข้าพเจ้าขอกราบกราน ไหว้เทพเจ้าทั้งสามพระองค์
พระวิษณุกรรมผู้ทรงฤทธิ์ ท่านได้ประสิทธิ์สาปสรรค์เครื่องเล่นสิ่งสารพันในใต้หล้า
อีกทั้งท่านเทวดาพระปัญจสิงขรณ์ พระกรท่านถือพิณ ดีดสำเนียงไพเราะดังเสนาะสนั่น
อีกทั้งพระปรคนธรรพ พระครูเฒ่า พระครูทั้งนั้นเล่า สืบต่อๆกันมาจนถึงทุกวันนี้…
(จากบทไหว้ครูของ ครูสวง ศรีผ่อง)
จากบทไหว้ครูดนตรีไทยข้างต้นสามารถแยกแยะครูดนตรีไทยออกได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ ดุริยเทพ และ ครูมนุษย์ โดยมีรายละเอียดปลีกย่อยของครูดนตรีไทยแต่ละประเภทดังนี้
ดุริยเทพ
ครูเทพ หรือครูที่เป็นเทวดาที่เหล่าศิลปินให้ความเคารพนับถือมีหลายองค์ เช่น พระอิศวร พระนารายณ์ พระพรหม พระคเณศ พระภรตมุณี(พ่อแก่) เป็นต้น แต่เทพที่เกี่ยวข้องกับการดนตรีไทยโดยตรง หรือเรียกว่า ดุริยเทพ นั้นมีสามองค์ คือ พระวิษณุกรรม พระปัญจสิงขรณ์ และ พระปรคนธรรพ
- พระวิษณุกรรมผู้ทรงฤทธิ์ ท่านได้ประสิทธิ์สาปสรรค์เครื่องเล่นสิ่งสารพันในใต้หล้า ตามคำไหว้ครูบทนี้ เป็นการกล่าวถึงพระวิษณุกรรมในฐานะครูช่าง ครูผู้สร้างเครื่องดนตรีไทยชนิดต่างๆ
- พระปัญจสิงขรณ์ พระกรท่านถือพิณ ดีดสำเนียงไพเราะดังเสนาะสนั่น ตามคำไหว้ครูบทนี้ เป็นการกล่าวถึงพระปัญจสิงขรณ์ในฐานะเทพผู้บรรเลงพิณ ในวงการดนตรีไทยถือว่าพระปัญจสิงขรณ์เป็นเทพแห่งเครื่องดนตรีดีด สี ตี เป่า และขับร้อง
- พระปรคนธรรพ พระครูเฒ่า ตามคำไหว้ครูบทนี้ คนในวงการดนตรีไทยจะทราบได้ทันทีว่า พระปรคนธรรพคือครูตะโพน เพราะคำว่า “ครูเฒ่า” หมายถึงผู้ควบคุมวงดนตรี หรือเครื่องกำกับจังหวะ และเครื่องกำกับจังหวะที่อยู่ในฐานะสูงสุดคือ ตะโพน ดังนั้นจึงถือว่า พระปรคนธรรพ คือครูเครื่องหนัง เครื่องกำกับจังหวะ และผู้ควบคุมวง
ครูมนุษย์
ครูมนุษย์ ในความหมายของ พระครูทั้งนั้นเล่า สืบต่อๆกันมาจนถึงทุกวันนี้ รวมหมายถึงทั้งครูที่ล่วงลับไปแล้ว ครูที่ยังมีชีวิตอยู่ และรวมถึงครูพักลักจำด้วย
- ครูที่ล่วงลับไปแล้ว หมายถึงครูดนตรีไทยตั้งแต่สมัยโบราณ ผู้คิดสร้างสรรค์การดนตรีไทย ทั้งที่ไม่รู้จัก หรือรู้จักก็ตาม นักดนตรีไทยจะให้ความเคารพนับถือ และถือเป็นครูของตนทั้งสิ้น
- ครูที่ยังมีชีวิตอยู่ หมายถึงครูดนตรีไทยที่เคยสอนเรามาตั้งแต่ขั้นพื้นฐานจนถึงขั้นสูง
- ครูพักลักจำ หมายถึงนักดนตรีไทยคนอื่นๆ ที่ไม่ได้สอนเรามาโดยตรง แต่เราได้มีโอกาสรับความรู้จากท่าน ทั้งการรับฟัง การได้เห็น จากคำบอกเล่า จากการอ่าน หรือโดยทางใดๆก็ตาม ทั้งที่อาวุโสกว่า หรืออ่อนกว่า ทั้งที่ฝีมือดีกว่าหรือด้อยกว่า หรือแม้แต่ผู้ที่ไม่ใช่นักดนตรีไทยแต่เคยได้ให้คำแนะนำเกี่ยวกับดนตรีไทยแก่เรา นักดนตรีไทยจะถือว่าเป็นครูของตนทั้งสิ้น
จากความหมายของครูดนตรีไทยทั้งที่เป็นครูเทพ และครูมนุษย์ จะเห็นได้ว่า ไม่ว่าใครก็ตามที่อยู่ในวงการดนตรีไทยหรือเกี่ยวข้องกับดนตรีไทย หากได้ทำคุณประโยชน์ต่อตนไม่ว่าจะเป็นทางตรงหรือโดยทางอ้อม ก็ถือว่าเป็นครูดนตรีไทยของตนทั้งสิ้น
ในโอกาสวันครู ๑๖ มกราคม ๒๕๕๓ ข้าฯ ขอน้อมสักการะแด่ครูดนตรีไทยทุกๆพระองค์ และทุกๆท่าน
… อัคคี พะหูบุปผัง อะหังวันทา อาจาริยัง
สัพพะไสยัง วินาศสันติ สิทธิปะระปะชา อิมัสมิง ภะวันตุเมฯ …
… ข้าฯ จะไหว้ พระอิศวร พระนารายณ์ ไหว้เทวดาทั้งหลาย
ไหว้ทั้งบิดาและมารดา ไหว้ครูและอาจารย์ที่ท่านได้สั่งสอนมา
ขอคุณครูจงรักษา ให้ข้าฯ อยู่เย็นเป็นสุข …
Next : ตำแหน่งการวางเครื่องในวงดนตรีไทย » »
3 ความคิดเห็น
มาไหว้ครูในวันครูครับ
ผมไม่เคยได้เรียนดนตรีไทยโดยตรง ไม่เคยได้เรียนดนตรีสากลโดยตรง แต่ดนตรีมันฝังใจมาตั้งแต่ยังเล็กเพราะนอนฟังเพลงมาตั้งแต่ยังแบเบาะ โตขึ้นมาหัดเรียนดนตรีเอง หัดเรียนกีตาร์จากหนังสือ ดูเขาเล่น(ครูพักลักจำ) ระนาดก็ไม่เคยลอง แต่ฟังท่วงทำนองดนตรีไทยแล้วรู้ว่าเพลงจะมีการบรรเลงซ้ำ มีอยู่วันหนึ่งตอนย่าของเพื่อนเสีย ตอนนั้นเล่นกีตาร์ คีย์บอร์ด เบส ได้สามอย่าง คนเล่นดนตรีระนาดทุ้มไอเสียจนตีไม่ได้ เพื่อนบอกให้ผมไปตี ไอ้เราก็บ้ายุ ก็ไปยกมือไหว้แล้วจับระนาดทุ้มตี มือระนาดเอกหันมาเห็นเข้าก็ไม่ว่าอะไรจบเพลงแล้วก็ขึ้นเพลงใหม่เลย เพลงอะไรก็ไม่รู้ไม่เคยฟังนึกในใจว่าถูกลองของเข้าแล้ว อาศัยว่านั่งจับเพลงว่าเป็นอย่างไรแล้วเดี๋ยวจะต้องวนมาแบบไหน ตีได้จนจบเพลง มือระนาดเอกยิ้มผมก็ยกมือไหว้ ท่านถามว่าไอ้หนุ่มเล่นอยู่วงไหนวะ ผมตอบว่าผมอยู่วงชาโด้ แกหัวเราะร่วน แกว่าเอ็งมีแววเอาไหมมาหัดกับข้ารับรองว่าสามเดือนเอ็งตีระนาดเอกได้ ฮ่าๆ จนแล้วจนรอดผมก็ยังไม่ได้เล่นดนตรีไทยจนถึงตอนนี้
พรสวรรค์ หมายถึง ความใส่ใจ ความพยายาม การได้เห็น ได้ยิน ได้ฟัง ได้ลองเล่น ทั้งในชาตินี้และอดีตชาติ รวมทั้งการได้รับพรจากครู ทั้งครูเทพและครูมนุษย์
สรุปว่า…ท่านอัยการมีพรสวรรค์ครับ
วันทา อาจาริยัง อุปาทะสัยยัง วินาสสันติ สิทธิการะ ปะระปะชา ตัสมิง ภะวันตุ เต.