เตรียมตัวเตรียมใจอย่างไร ก่อนทัวร์ชุมชน

โดย Panda เมื่อ 1 มิถุนายน 2009 เวลา 21:46 ในหมวดหมู่ การศึกษา การเรียน การสอน, สังคม ครอบครัว ชุมชน #
อ่าน: 2821

        การไปทัวร์ชุมชนเป็นกิจกรรมหนี่งซึ่งอยู่ ในกระบวนการของการสร้างโอกาสให้เราได้มี โอกาสไปเรียนรู้จากปฏิบัติการในพื้นที่ เป็นแหล่งเรียนรู้ที่ขึ้นอยู่กับว่า…เราในฐานะผู้ไปเยี่ยมเยียนจะสามารถเก็บเกี่ยวได้มากน้อยเพียงใด หากอยากไปทัวร์ชุมชนให้ได้ประโยชน์ มีเคล็ด(ไม่)ลับมาบอก หากเพื่อนพ้องลองทำตามแล้วได้ผล ขอให้บอกต่อ และหากมีเคล็ดลับอื่น ๆ ที่น่าสนใจก็อยากให้เล่าสู่กันฟังบ้าง เพื่อสร้างการทัวร์ชุมชนให้คึกคัก ฝ่ายททท.เขาส่งเสริมว่า “เที่ยวไทยครึกครื้น เศรษฐกิจไทยคึกคัก” ของเราก็อาจเข้าทำนองว่า “ทัวร์ชุมชนบนฐานของปัญญา เพื่อพัฒนาเครือข่ายไทยให้คึกคัก”

ข้อแรก : ชัดเจนในเป้าหมาย

        เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ได้ตรงประเด็น ผู้ศึกษา-ดูงานต้อง

ชัดเจนในเป้าหมาย เพื่อง่ายต่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ทั้งสอง

ฝ่าย ทั้งพี่เลี้ยงที่พาไปทัวร์ชุมชน และชุมชนเองก็สามารถ

เตรียมคนและเนื้อหาเพื่อตอบสนองได้ตรงใจผู้มาเรียนรู้ให้ได้มาก

ที่สุด

ข้อสอง : เลือกพื้นที่ให้สอดคล้องกับความสนใจ

         เป็นปัจจัยสำคัญปัจจัยหนึ่งต่อความสำเร็จของการ

ศึกษา-ดูงาน เพราะอย่างน้อยก็จะสามารถนำสิ่งที่ได้เรียนรู้

มาทบทวน วิเคราะห์ และบอกได้ว่าได้เรียนรู้อะไรที่จะนำกลับ

ไปประยุกต์ใช้กับงานเพื่อท้องถิ่น หรือการพัฒนาชุมชนได้บ้าง

ข้อสาม : เลือกคนไปให้เหมาะสมและหลากหลาย

    เขาเหล่านั้นสามารถเป็นตัวแทนทางความคิดของ

คนกลุ่มต่าง ๆ ในชุมชน หากมีกระบวนการคัดเลือกก็อาจช่วยให้

ได้คนที่มีความตั้งใจจริงเข้าร่วม และเห็นคุณค่าว่า…กว่าจะได้

โควต้าไปทัวร์ชุมชนไม่ใช่เรื่องง่าย

ข้อสี่ : ศึกษาข้อมูลก่อนล่วงหน้า

     ทำให้ทราบข้อมูลพื้นฐาน สถานการณ์ บทเรียน และ

ประสบการณ์ของชุมชนที่เราจะไปดูงาน พอที่จะวางแผนได้ว่า

จะเลือกเจาะลึกเรื่องอะไร ซึ่งจะทำให้ผู้เข้าร่วมมีฐานความรู้

ความเข้าใจในเบื้องต้นของชุมชนที่เราจะไปเยี่ยมเยียน

ข้อห้า : จัดสรรประเด็นและแบ่งงานกันทำ

    การศึกษา-ดูงาน เป็นกระบวนการหนึ่งในการฝึกฝน

ในการสังเกต การจดบันทึก การสัมภาษณ์/พูดคุย การ

จับประเด็น การวิเคราะห์ ดังนั้น หากมีการแบ่งประเด็นการศึกษา

และแบ่งบทบาทหน้าที่ในการแนะนำตัว นำประเด็นการพูดคุย

การซักถาม การจดบันทึก และนำเสนอ ก็จะทำให้ทุกคนมีความ

ตื่นตัวในการเรียนรู้ และฝึกฝนตนเองในการใช้ทักษะต่าง ๆ ที่เป็น

พื้นฐานสำคัญของนักเรียนรู้เพื่อท้องถิ่น

ข้อหก : ออกแบบโปรแกรมและจัดกระบวนการเรียนรู้ให้เหมาะสม

     หากรู้เป้าหมาย รู้จักพื้นที่ดูงาน รู้กลุ่มคนที่จะไป นับ

เป็นต้นทุนที่ดีที่จะช่วยให้ออกแบบการทัวร์ชุมชนให้สอดคล้อง

กับความสนใจรวมทั้งระยะเวลาที่มี การให้ชาวบ้านต่อชาวบ้าน

ได้พูดคุยกันด้วยภาษาแบบชาวบ้าน การให้เขาได้เห็นของจริง

หรือการสัมผัสด้วยการลงมือทำยิ่งจะช่วยให้เกิดความเข้าใจที่

มากขึ้น การนำเสนอแบบบรรยายสรุปอาจช่วยตั้งหลัก การถอดรหัส

ให้เห็นภาพเบื้องหลังความสำเร็จ การวิเคราะห์ให้เห็นความยาก

และอุปสรรคในการทำงาน ควรเตรียมพื้นที่ล่วงหน้า เพื่อจัด

กระบวนการเรียนรู้ให้เหมาะสม จัดหาวิทยากรที่เหมาะกับเนื้อหา

ข้อเจ็ด : สร้างทีมให้เกิดความรู้สึกเร้าใจ…ที่จะไปทัวร์ชุมชน

     แม้ว่าจะมีกระบวนการที่ทำให้เห็นว่าการไปเที่ยวชุมชน

เป็นเรื่องที่ต้องเอาจริงเอาจัง แต่การพาคนออกนอกชุมชน ซึ่ง

บางคนอาจไม่ค่อยได้มีโอกาสไปไหนมากนัก หรือบางคนก็อาจ

จะออกนอกบ้านถี่เกินไป บางคนอาจจะกังวลใจที่จะจากบ้านไป

ไกล และไปหลายวัน พี่เลี้ยงคงต้องอ่านใจชุมชนให้ออกและสร้าง

กลยุทธ์เพื่อทำให้การทัวร์ชุมชนน่าสนใจ ท้าทาย และไม่ควรพลาด

เช่น ถ้าเรียนรู้ด้วยตนเองอาจใช้เวลาหลายเดือน แต่ถ้าเรียนรู้

จากชุมชน อาจเพียงแค่หลายวัน เป็นต้น

ข้อแปด : สร้างการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่าง กัน

     มิใช่แต่เราจะไปเรียนรู้จากเขา บางครั้งเขาก็อาจได้เรียน

รู้จากเราด้วย ดังนั้น ควรจะเตรียมเรื่องราวของชุมชนไปร่วม

แลกเปลี่ยน สร้างความรู้สึกเป็นเพื่อนร่วมคิด มิตรร่วมอุดมการณ์

ด้วยการเป็นเครือข่ายการเรียนรู้ เพื่อนช่วยเพื่อน พี่สอนน้อง หรือ

การนำของดี ของกิน ของที่ระลึกที่ผลิตจากชุมชนไปฝาก ก็น่า

จะสร้างความรู้สึกประทับใจกันได้ หรือครั้งนี้เราไปเยี่ยมเขา

คราวหน้าอยากชวนเขามาเยี่ยมเรา มาดูผลงาน มาถามไถ่ความ

ก้าวหน้า มาสอนงานถึงถิ่น

ข้อเก้า : สร้างแรงบันดาลใจ

     บางครั้งบริบททางสังคม วัฒนธรรมที่แตกต่าง เนื้อหา ที่ได้
จากการไปเยี่ยมเยียนชุมชน อาจยากต่อการนำไปปรับใช้
แต่ที่ได้มากกว่านั้นคือแรงบันดาลใจ จากบางสิ่งบางอย่างที่เรา
อาจไม่ได้ตั้งความคาดหวังไว้ว่าจะไปเรียนรู้ แต่การได้เห็นคนเล็ก
คนน้อย ที่เราไม่คาดคิดว่าเขาเหล่านั้น คือ  แหล่งข้อมูล ชั้นยอด
คือผู้สร้างชีวิต-ชีวาให้กับงาน ซึ่งหากย้อนมองไปใน ชุมชนของตน
ก็มีไม่แตกต่างจากที่ชุมชนที่เรามาดูงานมี แต่ ที่ผ่านมาชุมชนอาจจะไม่สนใจ
หรือให้ความสำคัญ การเห็น ตัวอย่างเล็ก ๆ เช่นนี้ก็อาจ สร้างแรงบันดาลใจว่า
งานบางอย่าง ไม่ยากอย่างที่คิด…ใคร ๆ ก็สามารถทำได้ (หากมีความตั้งใจ)

ข้อสิบ…สุดท้าย : สร้างคุณค่าใหม่ของการเดินทาง

    ท่ามกลางการเดินไปข้างหน้าของกระแสโลกาภิวัฒน์

งานเพื่อท้องถิ่นได้สร้างการเดินทางอีกเส้นทางหนึ่ง มีชุมชน

เรียงรายระหว่างทาง เป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับผู้คน ชุมชน และ

หน่วยงานต่าง ๆ การทัวร์ชุมชนจะทำให้เกิดการเดินทางข้าม

หมู่บ้าน ข้ามจังหวัด ข้ามเขตภูมิประเทศ ข้ามภูมิภาค ข้าม

ประเด็นงาน ที่กำลังสานกันเป็นเครือข่ายชุมชนแห่งการ

แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ที่จะเป็นพลังของท้องถิ่น ในการขับเคลื่อนการ

พัฒนาบนฐานของปัญญา เพื่อพัฒนาท้องถิ่นไทยอย่างแท้จริง

 

     เคล็ด(ไม่)ลับทั้งสิบข้อ คงพอทำให้การเดินทางครั้งต่อไปของนักพัฒนา ที่ตั้งใจไปทัวร์ชุมชน ได้ตั้งหลักและประสบผลสำเร็จในการทัวร์ และสร้างงานเพื่อพัฒนาท้องถิ่น โดยเฉพาะการทัวร์ชุมชนให้เกิด “ทัวร์ชุมชนบนฐานของปัญญา เพื่อพัฒนาเครือข่ายไทยให้คึกคัก”  ต่อไป

 

(เป็นบทความที่น่าสนใจ จึงนำมาฝากครับ โดยตัดทอนจาก  : คุยกันก่อน โดย พจนา สานศรี ในจดหมายข่าวสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น ปีที่ 10 ฉบัยที่ 2 ประจำเดือน มีนาคม-เมษายน 2552  )

« « Prev : กลุ่มจิตวิถี มมส.

Next : 9 สัปดาห์สู่สุขภาพดี รุ่นที่10(1) » »


ผู้ใช้ Facebook สามารถให้ความเห็นที่นี่ได้ โดยกด Like เพื่อแสดงตัว

ความคิดเห็นสำหรับ "เตรียมตัวเตรียมใจอย่างไร ก่อนทัวร์ชุมชน"

ไม่มีความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

ท่านอยากจะเข้าระบบหรือไม่


*
To prove you're a person (not a spam script), type the security word shown in the picture. Click on the picture to hear an audio file of the word.
Click to hear an audio file of the anti-spam word


Main: 0.1265709400177 sec
Sidebar: 0.055489063262939 sec