ลานน้ำฟ้าและปรายดาว

เบิร์ดเห็นความจริงอย่างหนึ่งว่า เราถูกครอบด้วยกรอบเดิม ๆ ที่กระทำจนเป็นความเคยชินมาเนิ่นนาน อย่างการวาดภาพอิสระ จะเห็นภาพทุ่งนา มีภูเขา 2 ลูก พระอาทิตย์อยู่ตรงกลาง มีกระท่อมและต้นไม้ เป็นภาพแบบเดียวกันเกือบหมดสิน่า!

การเรียนศิลปะในอดีตคือการเรียนเทคนิคการวาด และควรวาดให้เหมือน…แต่การป้ายๆๆๆตามแต่ใจอยากจะทำ ไม่มีผิด-ถูก ไม่มีคะแนน ไม่มีกรอบคือศิลปะบำบัด และผู้ที่เป็นกระบวนกรหรือนักศิลปะบำบัดคือผู้ทำให้เกิดความแตกต่างอย่างกลมกลืน

สมัยที่เราเป็นเด็ก เราจะถูกสอนมากมาย (ปัจจุบันก็ยังโดนสอนกันอยู่) เราถูกมะรุมมะตุ้มด้วยการสอนให้ทำทุกอย่างให้ถูกต้อง จนติดนิสัย เวลาจะทำอะไรสักอย่างก็จะมีภาพล่วงหน้า และวางขั้นตอนเพื่อให้เป็นภาพนั้น แต่ศิลปะตรงข้ามเลยค่ะ … ไม่ควรรู้ล่วงหน้า แต่ปล่อยให้เคลื่อนไหวโดยสัญชาตญาณ เพราะศิลปะเป็นดินแดนปริศนาที่เราควรค้นพบด้วยตัวเอง

เด็กๆจะวาดภาพได้อย่างอิสระกว่าเรา..เพราะอะไร? ยิ่งเด็กเล็กๆ 3 - 4 ขวบ เขาวาดภาพที่ซับซ้อนด้วยความกล้าหาญมากนะคะพี่ตึ๋ง ..วาดภาพครอบครัว วาดภาพรถไฟ วาดภาพโรงเรียน โดยไม่อินังขังขอบว่าจะมีใครมองเห็นอย่างนั้นหรือไม่ เพราะเขา “เห็น” ภาพแบบนั้น…ช่างน่าทึ่งนะคะ นี่เองที่วงน้ำชาพยายามนำพาให้เราสัมผัสเจ้าตัวเล็ก … วิธีวาดหรือประดิษฐ์ชิ้นงานก็ปลุกเจ้าตัวเล็กให้ตื่นได้เหมือนกันนะคะ อิอิอิ

ส่วน อรยนท บำบัดนั้น สิทธิการิยะท่านกล่าวไว้ว่าถ้ากระทำพอหอมปากหอมคอก็เชื่อมสัมพันธภาพได้ แต่ถ้ามากเกินไปโปรดระวังผลข้างเคียงค่ะ 5555

อาจารย์หมอมองจุดหมายของการเรียนรู้เหมือนเฮฯ คือ การขยายโลกทัศน์ให้กว้างไกล ครอบคลุมทั้งตัวเอง ครอบครัว ชุมชน สังคม โลก และจักรวาล โดยเริ่มต้นที่การ”รู้จักตัวเองก่อน” และต่อไปที่คนอื่นๆที่เราไปทำความรู้จัก เพราะเราต้องไปสัมพันธ์ด้วย ดังนั้นกระบวนการสร้างความรู้ทั้งหลักสูตรจึงควรเป็นกระบวนการที่กระตุ้นให้เิกิดการเรียนรู้ที่ครอบคลุมเนื้อหาทั้งหมดที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการดำเนินชีวิตของคนและทุกสิ่งบนโลกใบนี้ …โอ ยากจริงๆ

แต่สามารถผนวกงานยากนี้เข้าไปในศิลปะได้ค่ะพี่ครูอึ่ง ผนวกโดยผ่าน 3 กระบวนการหลักของศิลปะได้แก่
1. หัตถกรรม (Craft) …การทำงานหัตถกรรมจะมีทิศทางกำหนดไว้ชัดเจน และมีเป้าหมายคือทำให้เกิดทักษะ เช่นการสานตะกร้า ..ผลลัพธ์คือได้ตะกร้าและทักษะที่ได้คือการสาน การจัดเตรียม การคัดเลือกวัสดุ ฯลฯ

ทักษะที่ได้จากงานหัตถกรรม คือทักษะในการจัดการบางสิ่งบางอย่างให้บรรลุเป้าหมาย ทักษะในการแก้ปัญหา ทักษะต่างๆที่เราใช้ในการดำรงชีวิต คือความรู้ที่เราใช้สัมพันธ์กับผู้อื่น  กับโลก หรือกับจักรวาลของเรา …มิน่าล่ะค่ะ ในอดีตไทยเป็นชาติแห่งศิลปหัตถกรรม คนในสมัยก่อนจึงสงบเสงี่ยมงามไม่ตุ้บตั้บกันง่ายๆแบบปัจจุบันนี้  ทำไมเวลาสอนงานฝีมือถึงไม่มีการชี้ประเด็นนี้น้อ…ปราชญ์พื้นบ้านด้านการทอก็น่าจะอยู่ในข่ายนี้เช่นเดียวกันเนาะคะพี่ครูอึ่ง น้องออตน่าจะสนุก อิอิอิ

2. ศิลปะ (Art) … เป็นกระบวนการอิสระ ไม่มีการกำหนดทิศทาง เป็นการทำงานที่เปิดโลกแห่งจินตนาการ พัฒนาความคิดสร้างสรรค์ และเป็นโอกาสให้ได้แสดงออกถึงตัวตนที่อยู่ภายใน

อันนี้ถือได้ว่าเป็นประตูเปิดสู่ความรู้ที่อยู่ในตัวเรา เป็นโอกาสที่จะได้ทำความรู้จักตัวเราเองว่าเราเป็นใคร เป็นคนอย่างไร นิสัยอย่างไร(ช่างตำหนิ ช่่างวิพากษ์หรือเปล่า) ชอบอะไร ไม่ชอบอะไร เวลาที่เจอปัญหาเราแก้ไขอย่างไร (บางคนไม่กล้าลงมือทำ ต้องรอการชี้แนะ บอกว่าสีนี้ สีโน้น วาดอะไร อย่างไร) เราเลือกวิธีการนั้น ๆ เพราะเงื่อนไขใดในตัวเรา  เป็นคนหลีกเลี่ยงปัญหาหรือไม่ …เป็นความรู้เกี่ยวกับตัวเราเองค่ะพี่ครูอึ่ง …แหมเบิร์ดล่ะสว่างวาบเลยว่าทำไมศิลปินดังหลายท่านถึงเป็นตัวของตัวเองสุด ๆ และเข้าถึงตัวตนภายในได้อย่างหมดจดเหลือเกิน อย่าง อ.เฉลิมชัย โฆสิตพิพัฒน์ , อ.ถวัลย์ ดัชนี…อิอิอิ

3. การจัดการเรียนรู้ในรูปแบบการทำงานกับวัสดุศิลปะ ( Education in forms of Art activity) … อันนี้มีทิศทางกำหนด และคาดหวังผลลัพธ์เป็นความรู้ที่สอดใส่เข้าไปในกิจกรรมค่ะ 

กระบวนการนี้คือความรู้ที่รับเข้ามาจากข้างนอกตัวเรา สอดใส่มาในรูปการทำงานกับวัสดุศิลปะ เป็นการสัมผัสรับรู้ผ่านประสาทสัมผัส การมีความรู้สึกร่วม และการได้ลงมือปฏิบัติจนเกิดประสบการณ์จริง เข้ามาช่วยเสริมให้การเรียนรู้มีประสิทธิภาพ เป็นความรู้ที่บูรณาการให้กับผู้เรียนในรูปแบบของการทำงานกับวัสดุศิลปะค่ะ

ความรู้ที่ว่าอาจเป็นความรู้ทางชีววิทยา คณิตศาสตร์ ศีลธรรม ฯลฯ ที่ถูกสอดแทรกเข้าไปในกิจกรรม อย่างเส้นตรง ทางศีลธรรมจะนึกถึงหลักธรรมข้อไหน เส้นโค้งน้อมต่ำนึกถึงอะไร..ดินมีองค์ประกอบอะไร มีความสำคัญอย่างไรบ้าง…เมื่อเสร็จกระบวนการก็จะได้ผลงานศิลปะ ในขณะเดียวกันเด็ก ๆ ก็ได้เรียนรู้เรื่องอื่น ๆ ไปด้วย เป็นการเชื่อมโยงโลกใบเล็กของเขาให้มีความซับซ้อนมากยิ่งขึ้นเรื่อย ๆ น่ะค่ะ

จุดสำคัญของกระบวนการนี้คือ ไม่ว่าจะนำความรู้อะไรสอดแทรกเข้าไป ผลลัพธ์ที่คาดหวังจะเป็นความรู้ ไม่ใช่ผลงานศิลปะนะคะ อิอิอิ

กระบวนการทั้ง 3 จะช่วยให้เด็กพิเศษและคนตัวเล็ก ๆ สนุกกับการเรียนได้ค่ะ เช่นถ้าต้องการให้เด็กฝึกทักษะช่วยเหลือตัวเองเพื่อให้เขาอยู่รอดในสังคม เราทราบแล้วว่างานหัตถกรรมจะฝึกทักษะเป็นหลัก เก๊าะออกแบบกิจกรรมอาจเป็นการปั้นรูปโดราเอมอน โดยให้ผสมปูนพลาสเตอร์เอง แฉะไปก็เติมปูน แข็งไปก็เติมน้ำให้เด็ก ๆ ลองขยำกันเอง.. ผสมสีอย่างไร แบ่งปูนยังไงไม่ให้แห้งแข็งทั้งก้อน แบ่งสัดส่วนในการปั้นยังไงให้เป็นตัวโดราเอมอน ..เรียนจากประสบการณ์จริง ให้หัดแก้ไขปัญหาไปทีละอย่าง อิอิอิ

ถ้าต้องการพาเด็ก ๆ ไปรู้จักตัวตนภายในของตัวเองก็ให้อุปกรณ์พื้นฐานเพียงกระดาษ สี หรือดินสอ แล้วเปิดทางให้ได้ลงมือตามสบาย แล้วซักถามเกี่ยวกับภาพ + ชื่นชมแต่ละคน ก็สนุกร่วมกันได้แล้วล่ะค่ะ ^ ^

ถ้าต้องการบูรณาการวิชาภูมิศาสตร์ คณิตศาสตร์ ลองให้เด็กสร้างแผนที่โลกดูมั้ยคะ คำนวณตามมาตราส่วน ตรงไหนเป็นทะเลทรายก็สีหนึ่ง ตรงไหนเป็นน้ำก็สีหนึ่ง ตรงไหนเป็นภูเขาให้คำนวณตามความสูงเทียบกับอัตราส่วนของแผนที่ที่เด็ก ๆสร้าง นอกจากภูมิศาสตร์แล้วยังได้ประวัติศาสตร์ ศาสนา โลกร้อน อีกสารพัดวิชา สนุกจะตาย 5555

ทุกอย่างสำคัญอยู่อย่างเดี๊ยว..ผู้สอนนี่แหละค่ะ อิอิอิ ^ ^

เบิร์ดไม่เชี่ยวชาญถึงขนาดจะวิพากษ์ได้หรอกค่ะ ^ ^ …เบิร์ดเป็นแค่ผู้เรียนที่สนุกกับสิ่งที่ได้เรียนรู้และมองเห็นเท่านั้นเอง

แต่เบิร์ดพบเหมือนที่พี่ครูต้อยพบว่าการนั่งลงแล้วลาก ๆ ป้าย ๆ เป่าสี นิ้วละเลง ตามแต่ใจอยากจะทำเป็นการค้นพบเส้นทางแห่งอิสรภาพในใจของตัวเองได้อย่างน่ามหัศจรรย์เนาะคะ  ทำ ๆ ไปแล้วใจก็นิ่งขึ้น ๆ เพลินดีจริง ๆ

ด้ายจุ่มสีแล้วขดไปมาบนกระดาษที่พับครึ่ง เหลือชายให้โผล่ออกจากกระดาษหน่อยไว้ดึง พับกระดาษเข้าหากันกดแน่น ๆ ดึงชายด้ายที่ลอดออกมาให้หมดในคราวเดียว เป็นการสร้างงานที่สนุกอีกรูปแบบหนึ่งเลยค่ะ  จำได้ว่าตอนเด็ก ๆที่ได้เล่นแบบนี้ ตื่นเต้นและอยากทำต่อไปเรื่อย ๆ … ความสุขนั้นเรียบง่ายนิดเดียวเองนะคะพี่ครูต้อย

พี่ครูต้อยเคยใช้โปรแกรม Photoscape หรือเปล่าคะ ถ้าเคยก็จะง่ายเข้า แต่ถ้าไม่เคยดาวน์โหลดตามลิ้งค์ที่เบิร์ดนำมาให้ได้เลยค่ะ

เมื่อดาวน์โหลดเรียบร้อยแล้ว คลิกเปิดเข้าไปจะพบคำว่าแก้ไขภาพ คลิกเข้าไปแล้วเลือกภาพที่ต้องการแก้ไข เมื่อภาพปรากฎ ให้เลือก “ย่อ/ขยายภาพ” ..แล้วเลือกขนาดประมาณ 600 pixels  เสร็จแล้วคลิกบันทึก

วิธีการนำภาพขึ้นลานฯ  อยู่ที่นี่ ค่ะหรือถ้านำภาพขึ้นทีละหลาย ๆ รูป แล้วใช้ word 2007 ก็ใช้วิธีนี้ได้ค่ะ เขียนบน word 2007

ลองนำภาพขึ้นดูนะคะ ถ้าไม่ได้อย่างไร คุยกันต่อได้ค่ะพี่ครูต้อย เอาใจช่วยนะคะ ^ ^