วันแรกที่มาถึง..เด็กทำให้ทึ่ง ด้วยตั้งอกตั้งใจร่วมกิจกรรมอย่างสนุกสนาน
เรียบร้อยกว่าที่คิด  รู้จักสร้างสรรค์ จัดบ้าน จัดของ พี่ดูแลน้องอย่างน่าประทับใจ
พอถึงเวลาครูประชุมร่วมกันยามเย็น..จึงมีเสียงชื่นชมแกมหวาดหวั่นว่า..
เอ๊ะ! นี่ของจริงหรือภาพลวงตา..
ได้แต่บอกกันและกันว่า..อยู่กับปัจจุบันกันเถอะ  เรียบร้อยคือเรียบร้อย

เวลาผ่านไป..สองสามวัน..
ความสามารถในการสร้างสรรค์ การช่วยเหลือดูแลกันยังปรากฏให้เห็น
เมื่อใดที่มีงานให้ทำ ทั้งงานขีดเขียน งานคิด ประดิษฐ์สิ่งของ ทดลองทำนี่นั่น
ไม่ว่าจะติด เจาะ ตอก มัด เห็นทำกันอย่างตั้งอกตั้งใจ
หนูทำเองได้ คุณครูไม่ต้องช่วย ทำไปคุยไป ยังได้งานดีๆ มาอวดกัน

แต่..เมื่อใด..ที่เริ่มว่าง..ความมันส์ในอารมณ์จะเริ่มปรากฏ
ก็ค่ายนี้มีทั้งหนุ่มน้อยที่ต้องคอยเตือนให้กินยารักษาความไม่นิ่งทุกกลางวัน
บางบ้านก็มีหนุ่มน้อยที่พร้อมจะร้องไห้เมื่อไม่ได้ดังใจวันละหลายหน
มีทั้งสาวน้อยที่ชอบวิ่งเร็วจี๋ไปมากันหลายคน

เธอวิ่งกันทั้งๆ สวมรองเท้าสุดสวย ที่ไม่ช่วยเกาะพื้นสักนิด
ตะครุบไม่ทัน ก็พรืดลงไปกองกับพื้น..เสียน้ำตากันเล็กน้อย
ครูจูงไปใส่ยา ปะแผลเสร็จ เธอก็กลับมาคุยแจ้วๆ ยิ้มร่า วิ่งต่อได้

ยิ่งได้ประดิษฐ์อุปกรณ์สำหรับรดน้ำต้นไม้แสนรักที่ให้ดูแลกันคนละต้น
เธอก็เวียนกันรดน้ำ รดบ้าง สะบัดใส่เพื่อนบ้าง ให้พอเปียกเล่น
บ้างก็ยกต้นไม้ไปอาบแดด โยกย้ายตามแสง จนเวียนหัวแทนต้นไม้
ได้เวลาไปล้างมือ ก็แวะเป่าฟองสบู่เป็นลูกโป่งเสียเป็นนาน
บ้างพลิกแพลงประดิษฐ์ขวดเป็นไม้กวาดด้ามยาว
อ้าว! กวาดๆ ไป..กลายเป็นไม้พลองประลองยุทธ์ไปเสียแล้ว

ก็อยากจัดธีมของค่ายเป็นเรื่องพลังงาน..
คุณครูเลยต้องหาวิธีจัดการกับเจ้าตัวเล็กที่พลังเหลือเฟือ
ทั้งคิดวิธีให้สะสมแต้มพลังไว้แลกของ..ก็ของที่เอามาประดิษฐ์กันนั่นแหละ
ทั้งให้นั่งรอต่อคิวสลับกันไปช่วยงานยากๆ ประเภทช่วยถือถ้วยกาวส่งให้ครูกับพี่ที่ประกอบขี้นรูปโคมลอย^^
เห็นนั่งคอยกันดิบดี คงมีความหวัง อยากจะเห็นกระดาษที่ช่วยกันปะไว้สำเร็จเป็นโคมลอยเร็วๆ

ได้โอกาส คุณครูก็พาไปลอยโคมควัน..
ก่อนปล่อยเห็นชวนกันอธิษฐานหลายอย่าง..ขอให้ได้เกรดสี่..ขอโน่นขอนี่..
แถมยังเอื้อเฟื้อขอเผื่อคุณครูที่ช่วยจุดไฟรมควันร้อน..ซะดังลั่น
ขอให้คุณครูมีลูกห้าล้านคน !!!!
ทำเอาคุณครูกลืนน้ำลายเอื๊อก..มีจริงจะทำไงเนี่ย..

เรื่องสำนวนภาษาที่เลือกมาใช้ยอกย้อนแต่ละอย่างก็ไม่เป็นสองรองใคร
หนุ่มหนึ่งอยากให้คุณครูช่วยทำงานให้สำเร็จเร็วๆ..
พอครูไม่ช่วยและบอกให้ลองคิดเอง เธอตอบว่า..
คิดไม่ได้หรอก..เธอไม่ใช่นักคิด..เธอเป็นนักเรียน!!!
เอิ้กกก!!!   สำนวนเด็ก ป.1 เนี่ยนะ ทำเอาครูเกือบหงายหลัง..

แถมยังไม่นับจินตนาการอันสูงส่งของคุณๆ รุ่นเล็ก
ที่พากันมาเตือนคุณครูว่า ครูขา..อย่าเข้าห้องน้ำห้องนั้นนะมันมีผี!!!
กลางวันแสกๆ เนี่ยนะ..มีผี..
เป็นไงเหรอลูก.. เวลาเปิดน้ำนะคะ ผีมันจะครางโหยหวนเลยค่ะ
ดัง..อี๊..อี๊..อี๊ดดดดดดดดดด…อุ๊ย!..น่ากลัวมากกก ค่ะ
เธอทำหน้าตาประกอบการเล่าซะสมจริงสมจัง
ร้อนถึงคุณครูฝ่ายอาคารสถานที่ ต้องไปจัดการซ่อมก๊อกน้ำซะ..
คุณผีก็เลยหายไปสมใจนึก..เฮ้อ..!!!

เขียนมาถึงตรงนี้ ดูราวกับว่าบรรยากาศวุ่นวายเหลือหลาย
แต่ทุกเรื่องราวที่ได้พบ กลับเป็นโอกาสให้คุณครูฝึกสมองประลองปัญญา
หาวิธีแก้ไข ทั้งชวนให้เด็กเรียนรู้อย่างสนุกสนาน ให้ได้ทั้งความรู้ และความสุข
หากลวิธีต่างๆ มาลองใช้ เพื่อจะได้พัฒนาฝีมือความเป็นครู
ทั้งมีโอกาสได้เรียนรู้ร่วมกัน แบ่งปันรอยยิ้มและเสียงหัวเราะกับเรื่องเล่ายามเย็น

ทุกปีที่ทำค่าย มักมีเรื่องท้าทายใหม่ๆ ให้ฝึกฝน
แค่สัปดาห์แรกที่ได้ข้อสรุปร่วมกันว่า การทำงานแต่ละวันที่ผ่านมา
แม้บางเวลาเด็กๆ อาจวุ่นวาย แม้ว่าคุณครูรุ่นใหม่อาจยังไม่คุ้นเคยกับงาน
แต่การจัดการด้วยสไตล์..วุ่นวาย แต่ไม่วุ่นใจ..ที่ช่วยกันทำให้เกิดขึ้นในค่าย
ก็ถือว่า เดินทางกันมาได้ระดับหนึ่งแล้วนะ..จะบอกให้..

.

.

ดูภาพบรรยากาศค่ายได้ ที่นี่ และ ที่นี่ นะคะ

เห็นแล้วคิดถึงคนปลูก ที่จากไปเกือบยี่สิบปีแล้ว
ก่อนหน้านั้น..เวลาพ่อปลูกต้นไม้ ที่ใช้เวลาเติบโตกว่าจะเห็นผล
พ่อมักจะพูดเสมอว่า..เอ้า..ปลูกไว้หื้อแก้วมาลูน..
ปลูกแล้วก็เฝ้ารดน้ำ..ทะนุถนอม..รอคอยให้เติบโต

เมื่อเป็นเด็กกว่าจะได้กินมะม่วง มะปรางสุก ต้องรอคอยจนกว่าถึงฤดูร้อน
การรอคอยผลไม้ประจำฤดูกาลต่างๆ เป็นความรู้สึกที่พิเศษ
ยามเมื่อลมร้อนแล้งมาถึง กลิ่นอายของฤดูร้อนจะชัดเจนยิ่งขึ้นเมื่อได้กลิ่นดอกมะม่วงโชยมา
ยิ่งได้เห็นมะปรางดิบลูกเล็ก ที่เอามา “ต๋ำบะผาง” กินกับผักแค ข้าวเหนียว
ต่อด้วย “ต๋ำบะม่วง”  “มะม่วงน้ำปลาหวาน” ก็เป็นอันเข้าสู่ฤดูร้อนอย่างสมบูรณ์

พ่อชอบกินมะม่วงสุก ได้มะม่วงสุกมาทีไร แบ่งกันกินเสร็จแล้ว
บางทีทั้งพ่อและลูกก็เล่นเกมหวีผมเมล็ดมะม่วงอวดกัน
ที่จริงเป็นเพราะยังอร่อยอยู่กับการดูดแทะเมล็ดมะม่วงจนเหลือแต่เส้นใยด้านข้าง
เอาเส้นใยนั่นแหละ ดูดไป เลียไป เรียงเส้นใยไปทางโน้นทางนี้ไป ให้ยุ่งๆ บ้าง เป็นทรงต่างๆ กัน
ลูกไหนอร่อย พ่อจะเก็บเมล็ด ไว้ปลูกให้..แก้วมาลูน

มะปรางต้นนี้ก็เหมือนกัน..พ่อปลูกไว้นาน..นาน..มากแล้ว
คงเป็นเพราะเป็นดินท้องนาและไม่ได้เตรียมดินเท่าที่ควร
กี่ปี..กี่ปี..ต้นก็โตเท่านี้.. ไม่เคยมีดอกผลให้คนปลูกได้เชยชม
คนปลูกจากไป..ลูกก็ยังเฝ้ารอดู.. ด้วยรู้สึกว่า เป็นต้นไม้ที่พ่อปลูก
ไม่ว่าจะปรับเปลี่ยนสถานที่อย่างไร ก็หวงไว้ไม่ให้ใครโยกย้ายตัดทอนกิ่ง

ถ้าเทียบกับต้นอื่นที่อายุเท่ากัน มะปรางต้นนี้คงถือได้ว่าแคระแกร็น
แต่เมื่อปีสองปีมานี้..ต้นมะปราง..ออกลูก!!!!
แรกๆ ที่เห็นเพียงสี่ห้าลูกบนต้น ก็ตื่นเต้นยินดีแล้ว มาปีนี้มีมากขึ้นกว่าเดิมอีก..

แน่นอนว่า..อาจเหลือรอดให้แก่ หรือ สุก ไม่มากนัก
ก็ทั้งเจ้าตัวโต ตัวเล็ก ในโรงเรียน สนุกกับการเล็งผลไม้ที่ออกแต่ละชนิด
ขอจองไว้บ้าง ขอปีนขึ้นเก็บบ้าง บางทีก็เด็ดเล่นด้วยความซน
ช่างมันเถอะ..
อย่างน้อย แก้วมาลูนก็ได้เห็นความพยายามของต้นไม้ในการเติบโตและทำหน้าที่อย่างเต็มกำลัง

แท้จริงแล้ว..ที่หวงแหนมะปรางต้นนี้นัก
นอกจากจะรู้สึกว่าเป็นต้นไม้ที่พ่อรอคอยอยากเห็นยามออกผลแล้ว
ยังเอ็นดูที่แม้ไม่ยอมโตขึ้นสักที แต่ยืนหยัดอยู่อย่างอดทน
จนวันหนึ่ง..ยี่สิบกว่าปีผ่านไป..ถึงได้ผลิดอกออกผล

ชวนให้คิดถึงงานที่ทำอยู่ทุกวันนี้..
งานการศึกษา กว่าจะได้เห็นผลที่แท้จริง ก็ต้องใช้เวลารอคอยกันเนิ่นนาน
เหมือนคนสวนเฝ้าทนุถนอม รดน้ำ ใส่ปุ๋ยพรวนดิน อยู่เป็นประจำ
แต่ต้นไม้บางต้นก็เติบโต งอกงามได้รวดเร็ว บางต้นกลับโตช้า แถมทำท่าจะแคระแกร็น..

ต้นมะปรางต้นนี้ทำให้มีความหวัง..รอคอยตั้งยี่สิบกว่าปี ค่อยมีดอกผล
เด็กและครูแต่ละคนที่ดูแลอยู่..คงต้องใช้เวลากว่าจะงอกงามที่แตกต่างกัน..
ทำหน้าที่ปลูก สร้าง รดน้ำ พรวนดินไปเรื่อยๆ ให้เต็มกำลัง
ให้เหมือนพ่อ..ปลูกๆ ไปเถอะ..ไม่ได้เห็นผลในวันนี้..
วันหน้า..แก้วมาลูนคงได้เห็น..ก็แล้วกัน..

.

.

**** แก้วมาลูน..สำนวนเหนือ หมายถึง ผู้มาทีหลัง มีนัยยะ ถึง ลูก หลาน หรือ คนรุ่นต่อมา ****

เป็นโคมลอยที่แถวบ้านเรียกว่า โคมลอยควัน ทำจากกระดาษเนื้อเบาและแป้งเปียก ไม่มีวัสดุอื่นใดอีก
ลอยตัวได้ด้วยควันร้อนจากคบไฟที่จุดจนลุกโชน สอดเข้าไปในช่องด้านล่าง
อัดควันร้อนจนเต็มแล้ว จึงปล่อยให้ลอยขึ้นไป โดยไม่มีส่วนใดที่ติดไฟห้อยตามไปด้วย

โคมลอยควันที่ว่านี้ บางปี ช่วงวันลอยกระทง เด็กๆ จะมาขออนุญาตปล่อยโคมลอยกลางสนาม
เป็นโคมลอยที่เด็กผู้ชายทำกันเอง ช่วงเทศกาลก็ให้ปล่อยสักลูกสองลูก
ปล่อยกันทีก็มีทั้งเด็กเล็ก เด็กโต ทั้งครู มาดู มาลุ้น ว่าจะลอยได้สำเร็จไหม
ต้องใช้คนหลายคนช่วยกันจับ ช่วยกันรมควันให้ร้อนได้ที่
พอลอยขึ้นได้ ก็เฮกันลั่น พี่ๆ คนทำก็หน้าบานกับความสำเร็จ และดูจะเป็นฮีโร่ขึ้นมาในทันใด

ช่วยกันกระพือลมให้พองตัว ติดหางประทัด ก่อนจุดไฟใส่ควันร้อน

พองตัวเต็มที่ ลอยได้แล้ว.. แต่ละคนมองตามด้วยความภูมิใจ

ระยะหลังเห็นโคมลอยไฟ มาแทนที่โคมลอยควัน เห็นขายกันให้เกลื่อน
เป็นโคมที่ลอยได้ง่าย จุดไฟไว้ใต้ฐาน ถ้าชำนาญ ปล่อยคนเดียวก็ยังลอยได้
ยามลอย ส่งแสงพริบพรายในท้องฟ้า ดูสวยทีเดียว
คงเป็นด้วยเหตุนี้ ถึงเป็นที่นิยมกันนัก
ในช่วงวันลอยกระทงจึงได้เห็นแสงพราวเกลื่อนฟ้าไปหมด
เวลายืนอยู่กลางสนาม จะเห็นโคมลอยเป็นสายขึ้นแทบจะรอบทิศ นับร้อย นับพัน
ก็แต่ละ อบต. เทศบาล หมู่บ้าน ที่จัดงาน ล้วนพร้อมใจกันลอย..ลอย..และ ลอย โดยพร้อมเพรียงกัน

พอเริ่มนิยม เริ่มขายเป็นอาชีพได้ โคมลอยก็ชักกลายพันธ์
สองสามปีก่อนโน้น เห็นมีโคมลอยทำจากถุงพลาสติก!!!!
แต่โชคดีที่คงไม่เป็นที่นิยม จึงค่อยหายไป
อีกไม่นานก็มีโคมลอยโดเรม่อน แองกรี้เบิร์ด น้องกระต่าย หมีแพนด้าตามมาเป็นแถวๆ

มีช่องทางให้คนทำมาหากินได้ ก็เป็นเรื่องดี หากมีกติกา และช่วงเวลาที่เหมาะสม
แต่ในความสวยงาม ก็มีผลตามมาเสมอ..
ยุคที่โรงเรียนยังมีโรงเรือนเก็บของมุงด้วยตองตึง
พอถึงเทศกาลโคมลอยทีไร ต้องเฝ้าระวัง บางครั้งโคมลอยหล่นลงมาทั้งที่ไฟยังไม่ดับ
ทั้งเคยได้ยินเรื่องเล่าถึงย่านค้าขายในเมืองใหญ่ ที่ครั้งหนึ่งเคยถูกไฟไหม้ก็ด้วยโคมลอยหล่น

ในยุคนี้แม้ไม่มีหลังคาตองตึง ก็ยังต้องเฝ้าระวัง
ยังมีโคมลอยหล่นมาติดต้นไม้ ทั้งที่ไฟยังลุกไหม้กระดาษให้ได้เห็น
ฐานโคมยุคนี้ บางทีมีลวดร้อยรัดไว้ เคยเห็นภาพอันตื่นใจ
เมื่อโคมลอยหล่นมาพาดสายไฟแรงสูง เกิดประกายไฟอยู่ผึบผับ

บางปี เคยเจอโคมลอยสะเดาะเคราะห์หล่นกลางสนามให้เจอในยามเช้า
ฐานโคมมีถุงพลาสติกผูกติดมา..เมื่อมีคนอยากรู้ว่าคืออะไร จึงลองแกะดู
เจอทั้งผม ทั้งเล็บ และเงินเหรียญบาท
ให้รู้สึกแปลกๆอยู่บ้าง เมื่อเจอรูปเคารพในเหรียญผูกติดมากับเล็บดำๆ
แต่ก็ช่วยสงเคราะห์เผาทิ้งและแผ่ส่วนกุศลไปให้สิ้นเคราะห์

ยามเช้าหลังเทศกาล จึงมักมีงานคอยเก็บและสอยโคมที่ทั้งหล่นและค้างอยู่ตามต้นไม้
แต่เมื่อนานไป ดูเหมือนว่า ช่วงเวลาและความหมายของการปล่อยโคมดูจะผิดแผก
เริ่มได้เห็นการปล่อยโคมเท่าอายุ ในงานศพ
ปล่อยโคมในวันเกิด ปล่อยโคมฉลองโน่น..นี่..นั่น
เป็นอันว่า..ปล่อยเมื่ออยากปล่อย..
งั้นก็คอยเก็บทุกเวลาที่เจอก็แล้วกัน..
นี่ก็มีอันหนึ่ง..สีแดงด้วยล่ะ..ห้อยอยู่บนยอดไม้  ยังเอาลงไม่ได้..ก็มันสูงงงงง….

ขยะบนบกก็มีแล้ว..
ขยะในน้ำก็มีแล้ว..
ช่วยกันปล่อยขยะลอยฟ้ากันอีกสักหน่อยคงไม่เป็นไรมั้ง..
ก็ใครๆ เค้าก็ทำกัน…งั้นสิท่า..

p

ข่าวประกอบ

http://www.komchadluek.net/detail/20121113/144633/ขอความร่วมมืองดปล่อยโคมลอยโคมควัน.html#.UPCpY3waySM

เมื่อผ่านช่วงเวลาของการสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องทั้งหลาย
ก็ได้เวลาที่ผู้ประเมินจะสังเกตและตรวจสอบ ค้นหาคุณภาพจากฝ่ายต่างๆ ในโรงเรียน
เป็นเวลาที่ตนเองเดินลอยชายไปมาได้เต็มที่  ไม่ค่อยมีใครสนใจจะซักถาม
ยกเว้นยามที่ต้องตัดสินใจในบางประเด็น

สังเกตเห็นท่าทีของทั้งสองฝ่าย เมื่อได้แรกพบ
ฝ่ายที่มาก็คงระแวดระวังกันเต็มที่ เผื่อจะมีรายการสร้างภาพให้เห็น
ฝ่ายที่อยู่ก็ตื่นเต้น กลัวจะอธิบายได้ไม่ชัดเจน โดยเฉพาะครูใหม่ที่มาทำงานได้ไม่ถึงปี

ยังดีที่ได้พูดคุยกันไว้ก่อนล่วงหน้า ให้มองผู้ที่มาเยือนในแง่ดี เป็นโอกาสที่จะให้คนอื่นเห็นสิ่งที่เราทำ
สิ่งใดไม่ได้ทำก็ชี้แจงแสดงเหตุผลตามบริบทของตนที่อาจแตกต่าง
ไม่ต้องปกปิด หรือปกป้องตนเอง
ให้เรียนรู้ เก็บเกี่ยวประสบการณ์ เพื่อนำมาใช้ปรับปรุงการทำงานต่อไปให้ต่อเนื่อง
โชคดีที่ทีมผู้ประเมินไม่ได้มาด้วยท่าทีที่กร้าวกร่าง แต่กลับสร้างความเป็นกันเองด้วยอารมณ์ขัน
บรรยากาศการพบปะกันกับคุณครูและเด็กจึงค่อยผ่อนคลายลง

เฝ้ามองทุกสิ่งที่ดำเนินไป และได้เห็นน้ำใจของผู้คนรอบข้าง
ที่ต่างช่วยกันคนละไม้ละมืออย่างแข็งขัน สับเปลี่ยนหมุนเวียน ตั้งแต่ให้สัมภาษณ์ สอนหนังสือ ดูแลเด็ก
จัดการเอกสาร ขัอมูลและทุกสิ่งที่ถูกเรียกหา ข้าวปลาอาหาร กระทั่งล้างจานชาม
ดูแลไม่ให้ทีมเหน็ดเหนื่อยจนหมดแรง

แม้จัดเตรียมเอกสารไว้ค่อนข้างครบถ้วน และควรจะเป็นฝ่ายผู้ประเมินที่จะเลือกนำข้อมูลไปใช้
กลับได้รับคำขอให้จัดข้อมูลใส่ในเอกสารการเก็บข้อมูลที่นำมา
จึงเป็นภาระของทีมงานที่ต้องเรียบเรียงข้อมูลใส่ให้ตรงช่องที่ต้องการ
เมื่อแรกเห็นมองด้วยใจขุ่นมัว ไม่ใช่งานของตัว ทำไมต้องกะเกณฑ์กันมาทำ
มิหนำซ้ำผู้ประเมินคนหนึ่งทิ้งงานไว้แล้วหายจ้อยไปจากโรงเรียนก่อนเวลา

แต่เมื่อตั้งสติพิจารณา เปลี่ยนมุมมองใหม่ให้เข้าใจและเห็นใจในภาระของผู้มาเยือน
ซึ่งก็เป็นเสมือนเพื่อนร่วมทางที่พยายามทำหน้าที่ในการพัฒนา
ทั้งเห็นว่าส่วนใหญ่ก็ตั้งใจทำงานของตนอย่างเต็มที่ จึงค่อยรู้สึกดีขึ้นมาบ้าง

ลองถามว่าเมื่อต้องการได้ข้อมูลตามแบบฟอร์มที่กำหนด ทำไมไม่ส่งให้โรงเรียนเสียแต่เนิ่นๆ
จะได้ไม่ต้องทำงานเกินเวลาเพื่อจัดหาข้อมูลมาให้ ทุกอย่างโรงเรียนล้วนมีเก็บไว้ทั้งสิ้นแล้ว
ได้คำตอบที่ชวนคิดต่อ ถ้าให้ก่อน โรงเรียนทำจริงก็ดี แต่ถ้ามีการตกแต่งข้อมูลจะทำอย่างไร
อืมมม..การทำให้เกิดความไม่เชื่อใจกันและกัน ทำให้ต้องมีขั้นตอนยุ่งยากมากมายเพิ่มขึ้นเช่นนี้ล่ะหนอ

มาตรฐาน ขั้นตอน และวิธีการที่เคร่งครัด ต้องประเมิน ต้องวัดเป็นปริมาณ ตัวเลข
มีร่องรอยที่เห็นเป็นรูปธรรม ซ้ำยังใช้กับโรงเรียนทุกประเภทด้วยวิธีการเดียวกัน
บางทีก็สร้างปัญหามากมายในการปฏิบัติ
เมื่อเอกสารหรือระบบที่เหมาะกับงานราชการ ถูกนำมาใช้กับเอกชน
ทำให้เกิดความสับสนอยู่ไม่น้อย

ยามต้องคอยตอบปัญหาที่เกี่ยวข้อง จึงยืนยัน ตามที่ได้ทำจริง
ด้วยวิธีการที่เลือกแล้วว่าเหมาะสม สอดคล้องกับวิถีของโรงเรียน
บางเรื่อง บอกผู้ประเมินไปว่าไม่เป็นไรหากไม่ได้คะแนน เพราะไม่คิดจะทำเอกสารย้อนหลัง
บางเรื่องก็ต้องชั่งใจ เมื่อได้รับคำถามโดยนัยว่าจะปรับเปลี่ยนแก้ไขเอกสารสำคัญของปีที่ผ่านไป
ให้สอดคล้องกับสภาพปัจจุบันที่มีความสำเร็จมากกว่าเดิมหรือไม่
ในที่สุดร่วมกันตัดสินใจ หากจำเป็นจะขอเลือกวิธีชี้แจงแสดงหลักฐานเพิ่มเติมในภายหลัง
แทนการแก้ไขข้อมูลเพียงเพื่อรับประกันความแน่ใจว่าจะสอบผ่าน
รู้ว่าการตัดสินใจยืนหยัดเพื่อสิ่งที่ถูกต้องเป็นเรื่องยาก
แต่ยังอยากทำงานต่อไปโดยยังคงนับถือตัวเองได้อย่างเต็มศักดิ์ศรี

ไม่เพียงแต่บรรดาผู้ใหญ่ที่ร่วมมือร่วมใจ
เหล่านักเรียนน้อยใหญ่ก็รับรู้ถึงการมาเยือนของผู้ประเมินกันไปทั่ว
หลายคนอยากเห็นตัวจริง จนเข้ามาทัก..คนนี้ “คุณครู สมศ.”ใช่ไหม
แถมมีน้ำใจจะชวนไปอวดโรงเรียนของตัวให้ทั่วถึง
ยามที่ “คุณครู สมศ.” สุ่มเด็กหลายวัยมาจัดให้ทำงานเป็นกลุ่มๆ ตามกระบวนการ
เห็นชวนกันทำงานอย่างขะมักเขม้น มีข้อสงสัยก็ไปถาม พยายามทำจนสำเร็จ
หมดเวลาแล้วยังค้างใจ หนูอยากทำให้เสร็จทุกข้อ

พอคุณครูเข้าไปในห้องเรียน  ขอให้ร้องเพลงภาษาอังกฤษให้ฟัง
ยังถาม เอาอีกไหม พวกหนูร้องได้อีกหลายเพลงนะ..
มิหนำซ้ำเวลาพักยังแสดงความเป็นตัวของตัวเองด้วยการเล่น ซุกซน โลดไล่ ไปตามที่เคยเป็น
มองไม่เห็นคุณครู สมศ. ชนเข้าโครมเบ้อเริ่ม..เห็นว่ายกมือไหว้ขอโทษแล้วรีบหายตัวไป
สุดท้ายได้รับคำชมว่า เด็กโรงเรียนนี้กล้าแสดงออก  กล้าคิด กล้าถาม
เห็นแล้วล่ะว่า เรียนอย่างมีความสุขจริงๆ

พบว่าการรับฟัง และแลกเปลี่ยนความคิดความเชื่ออย่างเปิดใจ  ไม่โอ้อวด
กลับสร้างความเข้าใจและความรู้สึกที่ดีให้แก่กัน

ได้ความคิดดีๆ หลายเรื่องที่จะนำไปปรับใช้จากการได้พูดคุยกันนอกรอบ
แต่หลายเรื่องก็อาจยากต่อความเข้าใจและดูไม่น่าเชื่อถือในสายตาของผู้มาเยือน
พัฒนาครูด้วยการอบรม แลกเปลี่ยนเรียนรู้กันในโรงเรียน
พัฒนาทีมด้วยการทำค่ายฤดูร้อน
ที่ปรึกษา แหล่งช่วยเหลือทางปัญญา อยู่บนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
ไปศึกษาดูงานในด้านที่แตกต่างไปจากวงการศึกษา ฯลฯ
สิ่งเหล่านี้ไม่มีวุฒิบัตรรับรอง แต่กลับก่อให้เกิดการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง

ภาพของการตั้งวงถ่ายทอดประสบการณ์จากรุ่นพี่สู่รุ่นน้อง
การชื่นชม ช่วยเหลือกันและกันอย่างจริงใจ
การส่งต่อแบ่งปันในการทำงาน ไม่แยกผลงานของฉัน ผลงานของเธอ
แม้แต่การเปลี่ยนความคิดความเชื่อที่มีต่อการดูแลเด็ก ให้มีความอ่อนโยน มีความเข้าใจที่เพิ่มขึ้น
การร่วมกันศึกษาหลักสูตร วางแผนการสอน ตรวจสอบความถูกต้องของการสอน การวัดผลอย่างจริงจัง
เหล่านี้ไม่ใช่สิ่งที่จะเกิดขึ้นได้โดยง่าย หรือพัฒนาได้ด้วยการอบรมให้ครบตามชั่วโมงที่กำหนด
แต่ด้วยวิธีและวิถีที่เป็นอยู่  ไม่อาจนำมาให้ดูในช่วงเวลาสั้นๆ
คงต้องมาใช้ชีวิตร่วมกันยาวนานเกินสามวันจึงจะมองเห็น

กว่าจะพัฒนาเด็กได้แต่ละคน แต่ละปี มีเรื่องราวที่มากกว่า “ใช้โครงการและกิจกรรมอะไรในการพัฒนา”
ด้วยว่า มีหลากหลายปัจจัยที่ใช้ส่งเสริม
จะตอบไปว่าใช้หัวใจของความเป็นครู และอยู่กับเด็กด้วยความเมตตา
ก็เกรงว่าจะหาร่องรอยหลักฐานมายืนยันได้ไม่หนักแน่น ตรงเกณฑ์ที่จะได้การยอมรับ
บางเรื่องราว บางตัวเลข ก็วัดเด็กเฉพาะด้าน ไม่ว่าพื้นฐานของเด็กที่รับมาเป็นอย่างไร
ก็ใช้ผลการสอบแห่งชาติ ที่มักมีคำถามประหลาดๆ ให้เด็กได้เย้ยหยันมาตัดสินคุณภาพเท่ากันทุกคน
ทั้งการใช้ผลการประกวดแข่งขันและรางวัลที่ได้รับเป็นเครื่องชี้วัดความสำเร็จ
กลับเป็นเรื่องที่ต้องระมัดระวังไม่ให้สร้างความเหลื่อมล้ำในโรงเรียนนี้

สามวันที่ได้รับการประเมิน จึงเป็นช่วงเวลาที่ได้เฝ้ามองกระบวนการต่างๆ
มีทั้งสิ่งที่เห็นด้วย และไม่เห็นด้วย
ในยามใจขุ่นมัว ก็มีที่ปรึกษาที่ช่วยมาเตือนสติ ด้วยข้อเขียนและบทความอย่างทันท่วงที
จนถึงวันสุดท้าย ได้รับการรายงานโดยรวมว่า เป็นที่น่าพอใจ ทั้งได้รับคำชมหลายเรื่อง
แต่ขั้นตอนยังไม่สิ้นสุด ต้องรอหน่วยเหนือตรวจสอบ ก่อนจะมอบคำตัดสินมาให้ในภายหลัง
จะเป็นอย่างไรให้รอดู..

เถอะนะ..อย่างน้อย..โลกก็ยังไม่แตกสลายไปตามคำทำนายในวันนั้น..
และเรายังคงทำงานกันต่อไป..

บันทึกไว้เพื่อเป็นอีกหนึ่งเสี้ยวประวัติศาสตร์ของมงคลวิทยา..

เรื่องราวที่เกี่ยวข้อง..

บอกกล่าว..เล่าขาน..ปณิธานมงคลวิทยา

http://www.youtube.com/watch?v=cIP0Gyrrpkk

เค้าหาว่าหนูเป็นกระเหรี่ยง
http://lanpanya.com/dd190751/archives/56

“การประเมิน” จาก ลานจอมป่วน
http://lanpanya.com/jogger/?p=1226

“บัณฑิตชนบท” จาก ลานดงหลวง
http://lanpanya.com/bangsai/archives/1280

“สมหวัง”จี้สมศ.ปฏิรูประบบประเมินใหม่
http://www.thaipost.net/news/181212/66758

แม้ปีที่ผ่านมาจะมีสมาชิกในทีมที่เข้ามาใหม่แทนครูเก่าที่ย้ายออกไปหลายคน
งานการก็ยังเป็นระบบระเบียบพอสมควรไม่ได้ติดขัดกระไร
ด้วยบรรดาพี่ๆ ทุ่มเทเวลาฝึกฝน แนะนำ ประคับประคองให้น้องใหม่กล้าแกร่งขึ้นโดยเร็ว

จะมีก็แต่คอยดูว่า ผู้ที่จะมาตรวจสอบมีคุณภาพเพียงไหน  ยังหวั่นใจกับรอบที่แล้วไม่หาย
ไม่รู้จะได้คนที่เข้าใจการประเมินอย่างรอบด้าน หรือเห็นเพียงงานเติมข้อมูลลงให้ตรงช่อง
ก็โรงเรียนเรายิ่งทำอะไรไม่ค่อยเหมือนชาวบ้านออกอย่างนี้
ถ้ามาพร้อมกรอบ ครอบ วัด ดู แล้วก็ไป
คงไม่ได้เห็นเบื้องลึก เบื้องหลัง ที่เพียรพยายามสร้างสรรค์ให้เกิดกับเด็ก

บรรดาครูใหญ่ครูเล็กก็ไม่เก่งเรื่องการนำเสนอเท่าใดนัก มักค่อนข้างถ่อมตัวกันเสียเป็นส่วนใหญ่
แถมเรื่องที่ใครๆ เห็นเป็นเรื่องพิเศษก็ทำกันบ่อยจนเห็นเป็นเรื่องธรรมดา ไม่ค่อยหยิบมาบอกเล่า
นึกว่าใครๆ เขาก็ทำได้เหมือนตัว
เรื่องที่เห็นว่าเป็นเรื่องพิเศษของตัว โดยเฉพาะการเห็นความก้าวหน้า
เห็นการพัฒนาของเด็กในเรื่องเล็กๆ ที่ไม่อาจวัดเป็นตัวเลข
แต่ส่งผลให้เด็กเปลี่ยนไปในทางที่ดีอย่างเด่นชัด
เรื่องแบบนี้คนที่ไม่เข้าใจก็มองไม่เห็น  กลายเป็นเรื่องจิ๊บจ๊อยในสายตาคนอื่นไปเสีย
หลายเรื่องก็ทำแบบนอกกรอบไม่เหมือนวิธีการของโรงเรียนรัฐ
เพราะหากมัวแต่จัดทำหลักฐาน ตั้งคณะกรรมการโน่นนี่นั่น
เรียกประชุมอย่างเป็นทางการเพื่อรออนุมัติ คงไม่ได้ทำอะไรกันอีกหลายเรื่อง

ด้วยเคารพในกติกา จึงศึกษาและเตรียมงานตามมาตรฐานที่จะต้องถูกตรวจสอบ
ผู้รับผิดชอบแต่ละงาน ขนเอกสารมาจัดเรียงไว้ให้สะดวกแก่การค้นหา
ได้รับแจ้งมาว่าต้องใช้หลักฐานย้อนหลังสามปี
เรื่องที่ปกติมีเก็บไว้ในไฟล์คอมพิวเตอร์ ก็ทยอยกันพิมพ์ออกมาให้เห็นเป็นเอกสาร
สิ้นเปลืองกระดาษกันบานเบอะพอดู
เห็นครูกับเด็กช่วยกันเรียงแถวหอบเอกสารมากันเป็นตั้งๆ แล้วก็พากันขำ
ขนของไปหัวเราะไป สงสารผู้ประเมินจะอ่านกันไหวไหมเนี่ย

ฝ่ายที่รับผิดชอบเรื่องการประกันคุณภาพในโรงเรียนถึงกับทำลายแทงเอกสารไว้
ว่าโต๊ะไหนมีเอกสารอะไรบ้าง ทั้งยังอำนวยความสะดวกอย่างเต็มที่
อุตส่าห์ทำตารางเชื่อมโยงสิ่งที่โรงเรียนมีไม่เหมือนชาวบ้าน ให้เห็นความสอดรับกับเกณฑ์ที่จะมาตรวจสอบ
ไม่อยากทำงานกันจนดึกดื่นตามคำร่ำลือของเพื่อนโรงเรียนอื่น
ที่เล่าขานถึงการต้องจัดทำเอกสารเพิ่มเติมกันมากมาย
มีกระทั่งถูกแนะนำให้ปรับเปลี่ยนวิสัยทัศน์ และอัตลักษณ์ของโรงเรียนเพื่อจะได้คะแนนเพิ่ม !!!

ตารางเวลาที่จะมาเยือนในวันสุดท้าย ตรงกับวันที่ 21/12/12 ซึ่งผู้คนตื่นเต้นกับวันสิ้นโลกได้เหมาะเจาะ
แถมจำเพาะเป็นช่วงเวลาที่มีนักเรียนบางระดับชั้นไปเข้าค่ายนอกโรงเรียน
ชั้นเล็กๆ มีกิจกรรมพิเศษกับผู้ปกครองตามปฏิทินงานที่กำหนด
ครูบางคนพานักเรียนไปแข่งขันกีฬาต่างจังหวัด  บางคนหมอนัดตรวจวินิจฉัยโรคที่สำคัญ
ก็ยังยืนยันไม่ยกเลิกหรือปรับเปลี่ยนงานใดๆ ของโรงเรียน

อย่างน้อยมีคนตั้งใจมาอยู่ด้วยตั้งสามวัน  อยากให้เห็นสภาพที่เป็นจริง
เมื่อเป้าหมายของการประเมินก็เพื่ออยากให้เกิดการพัฒนา
ทั้งฝ่ายที่กุมหลักเกณฑ์มาตรวจสอบและฝ่ายที่ปฏิบัติงานอยู่ในสนาม
น่าจะได้ประโยชน์จากการไม่บิดเบือน ปรับเปลี่ยน สภาพที่เป็นอยู่
จะได้รู้ว่าทางเดินด้วยกันต่อไปในภายหน้าควรจะปรับทิศทางกันอย่างไร
หากได้แต่ข้อเท็จ สร้างภาพความสำเร็จที่ไม่จริงคงชวนกันเดินวนเวียนติดกับเก่าๆ อยู่นั่นแล้ว

เชิญผู้ปกครองและผู้เกี่ยวข้องมาให้สัมภาษณ์ จึงมีโอกาสได้รับรู้วิธีการที่แตกต่าง
เมื่อถูกถามว่าจะให้พูดว่าอย่างไรบ้าง และบอกไปว่าช่วยตอบตามที่ได้เห็น ได้รับรู้
อดีตผู้บริหารผู้ยืนยันจะให้หลานเรียนอยู่ในโรงเรียนนี้แม้มีผู้ชักชวนให้ย้ายไปเรียนในเมืองใหญ่
บอกให้ที่ประชุมทราบในภายหลัง..ชอบใจในความตรงไปตรงมาของที่นี่ ซึ่งแปลกดีกว่าที่เคยเห็นมา
อุตส่าห์เปิดโอกาสให้ซักซ้อมคำตอบ  ยังมอบหมายให้พูดได้ตามใจคิด

ได้ฟังภาพของโรงเรียนจากมุมมองของผู้เกี่ยวข้อง..
ลูกมีความสุข..อยากมาโรงเรียนทุกวัน..
ครูเค้าพยายามค้นหาความสามารถของเด็กและส่งเสริม..ลูกก็ทำอะไรได้เพิ่มขึ้นเยอะนะ
เห็นความก้าวหน้าของหลานอย่างชัดเจน  เมื่อรอคอยจนถึงเวลาที่เหมาะสม..
ลูกไม่ค่อยได้เรื่องหรอก ผู้ชาย..มันดื้อ..ได้แค่นี้ก็พอละ..ฯลฯ

บรรดาศิษย์เก่าเล่าถึงทิศทางและจุดยืนของโรงเรียนที่ได้รับการสืบสาน
สิ่งที่ได้รับจากการเรียนที่นี่มิใช่เพียงแค่การศึกษาวิชาการ แต่ผสานเรื่องราวแห่งชีวิต
ทั้งมีความผูกพันของครู ศิษย์ มิตรสหายไปพร้อมๆ กัน

และประโยคที่ทำให้แอบอมยิ้ม เมื่อผู้ประเมินพยายามซักถามผู้ปกครอง
ถึงการมีส่วนร่วมในการจัดการภายในโรงเรียนอย่างละเอียด
เวลาประชุมเค้าก็นำเสนอข้อมูลนะ แต่มันเยอะ ภาษาก็เป็นทางการ
ไม่อ่านละเอียดหรอก เชื่อว่าเค้าทำจริง..เรื่องของโรงเรียน ก็ให้เค้าจัดการ..
จะแปลประมาณว่า..จะไปยุ่งกับเค้าทำไม..ได้ไหมล่ะเนี่ย..
คิดอย่างไรก็ตอบอย่างนั้นจริงๆ ทีเดียวเชียว

เป็นข้อมูลได้ฟังไปพร้อมๆ กับผู้ประเมิน  และทำให้ได้รู้ว่า
ทิศทางที่เดินกันมา..ก็ชัดเจนในการรับรู้ของผู้เกี่ยวข้องเช่นเดียวกัน

มีเรื่องเล่ายาว.. ขอยกไปเล่าต่อบันทึกหน้านะคะ..^^

ด้านหลังของโรงเรียนมีร่องน้ำ ที่เดิมเป็นทางส่งน้ำเข้าสู่ผืนนา
แต่เมื่อมีโรงฆ่าสัตว์มาตั้งอยู่ใกล้ๆ จึงกลายเป็นทางระบายน้ำเสีย
วันดีคืนดีก็ส่งกลิ่นโชยชาย ให้ต้องร้องบอกไปทางเทศบาลให้มาจัดการแก้ไข
ช่วงจะปีใหม่นี้ ก็เริ่มมีกลิ่นโชยชายมา ออกแนวแอมโมเนียผสมแก๊สไข่เน่า
เข้าใจว่า ช่วงวันหยุดยาว คงไม่มีใครมาดูแลจริงจัง

แต่พอถึงกลางคืน กลิ่นกลับทวีความรุนแรงฉุนเฉียวจนแทบนอนไม่ได้
ต้องใช้ยาหม่องตราเสือป้ายจมูกกลบกลิ่น พร้อมกับบ่นออกอากาศไปในสื่อ
ยามเช้าจึงได้รู้..เมื่อบ่นกับกูรูสารพัดนึกในบ้าน..
เธอเห็นเป็นการพลิกวิกฤติเป็นโอกาส สูบน้ำเข้ามาราดรดสนามให้เป็นปุ๋ยแก่หญ้า
ช่างไม่นึกเลยว่า ห้องนอนบ้านเธออยู่ไกล ย่อมไม่ได้กลิ่น
แต่ทางบ้านดิฉันกลั้นหายใจกันแทบจะสิ้นสติสมประดี

เดิมคิดจะแก้ไขเรื่องกลิ่นกันให้ได้ผลไม่ต้องรอคนจากเทศบาลอยู่แล้ว
คิดถึงการทำอีเอ็มบอล และอีกหลายวิธี แต่ยังไม่มีเวลาจะจัดการ
พี่หมอเจ๊ กรุณามาโพสต์ข้อมูลเกี่ยวกับการบำบัดน้ำเสียโดยใช้ซีโอไลต์ให้
แต่ยังหาอุปกรณ์ไม่ได้ ใครบางคนจึงเกิดไอเดียกระฉูด
เธอว่าเคยคุยกับพี่หมอเจ๊ ว่าจะลองเอาฟองน้ำเก่าที่มีอยู่มาใช้
ในเมื่อซีโอไลต์มีรูพรุนๆ ก็น่าจะลองเอาฟองน้ำเก่ามาลองบ้าง
แล้วค่อยหาอุปกรณ์มาเติมอากาศในน้ำอีกที

ว่าแล้วก็หาฝาชีเก่าที่เก็บไว้ ใช้ฟองน้ำจากเก้าอี้เก่าใส่ลงไป
ทำเสร็จเป็นลูกบอลกลมๆ เอาไปหย่อนไว้ก่อน
พื้นที่ก็ออกจะกว้าง ทำไปแค่แปดลูก..
แล้วมันจะได้ผลมั้ยเนี่ย..!!!!

เถอะนะ บันทึกไว้..จะได้รู้ว่า..วันสิ้นปีนี้..หาวิธีแก้ไขกลิ่น..กันอย่างแข็งขัน
ได้ผลก็ดีไป..
ถ้าไม่ได้..ก็คิดเสียว่า หาเศษวัสดุมาทำอุปกรณ์ประดับร่องน้ำก็แล้วกัน..

ห้า..ห้า..ห้า..

วันหยุดยาว..
เป็นโอกาสให้ได้พักผ่อน..
ยามเช้า..นั่งริมน้ำ
ฟังเสียงน้ำสาดซ่า..เคล้าเสียงนกเขาขันคู..ท่ามกลางสายลมพลิ้วแผ่ว..

กาแฟหอม..ร้อนกรุ่นสักแก้ว..
เพลิดเพลินกับฝูงปลาในน้ำ..
อืมมม..ความสุข..

ที่มาของเรื่องราว…โปรดอ่านต่อไป..อิอิอิ

ที่มาของเรื่องราว…

วันหยุดยาว..
เป็นโอกาสให้ได้พักผ่อน..
ยามเช้า..นั่งริมน้ำ..ข้างบ่อเลี้ยงปลาบ้านเรานี่เอง..^^

ฟังเสียงน้ำสาดซ่า..ก็ปั้มน้ำเติมอ๊อกซิเจนให้ปลาอยู่แล้วไง..
เคล้าเสียงนกเขาขันคู..ยามเช้านกเขาก็ขันทุกวันแหละ มีนกจิ๊๊บ นกอื่นช่วยขันด้วย..
ท่ามกลางสายลมพลิ้วแผ่ว..ช่วงนี้ลมพัดเย็นสบายจริงๆ..

กาแฟหอม..ร้อนกรุ่นสักแก้ว..เนสกาแฟหนึ่งช้อน น้ำร้อนหนึ่งแก้ว..
เพลิดเพลินกับฝูงปลาในน้ำ..ปลาเล็กปลาใหญ่ว่ายตามประสาของปลา..
อืมมม..ความสุข..สุขจริงๆ..

เพียงเติมจินตนาการและเลือกมอง
ไม่ต้องไปไหนไกลๆ ก็ได้นะ..ฮ่าๆๆๆ

ขอให้มีความสุขทุกท่านค่ะ…

อืมมม..ลองหน่อย..
รสชาติที่ลิ้มลอง..ดูผสมผสานระหว่างเสารสเคล้ากับกลิ่นมะขามดิบ..เปรี้ยวจี๊ดๆ ชวนน้ำลายสอ
เม็ดที่อยู่ข้างในสีน้ำตาลกลมแข็งราวกับเม็ดลำไย
ป้าต้อมคนชอบเปรี้ยว..บอก..อุ้ย..เอาไป”โสะ” อร่อย  “บ่ะโจ้ก”ไง  รู้จักกันไหม..
คนบ้านนี้ เวลาตำส้มโอ..ก็บอก โสะบ่ะโอ  ตำมะละกอ ก็ โสะบ่ะก้วยเต้ด

จึงเกิดรายการตามไปดูกันถึงที่ต้น..
ต้นโจ้ก(ภาษาเหนือหมายความว่าโชค) หรือ ที่ภาคอื่นเรียกว่า ต้นตะคร้อ
ฝรั่งเรียก Ceylon Oak
ในโรงเรียนมีอยู่สองสามต้น ต้นที่อยู่ในแผนกอนุบาลยังไม่เคยออกลูก
ลูกไม้ที่เด็ดมาให้ชิมมาจากต้นที่อยู่ข้างสนามวอลเลย์บอล

ที่ใต้ต้นมีผลแก่ร่วงหล่นอยู่ทั้งที่บนพื้นสนามและส่วนที่เป็นเศษใบไม้ทับถม
เห็นแมลงสีชมพูบ้าง สีส้มลายดำบ้าง ทั้งเล็กใหญ่รุมตอมและเดินกันให้ว่อน
มีตั้งแต่ตัวเล็กจิ๋วปีกยังไม่งอก ปีกงอกแล้วแต่ยังสั้นจุ๊ดอยู่บนหลัง
จนกระทั่งตัวแก่จัดสีส้มลายดำ บ้างก็แสดงความรักกันอยู่บนลูกมะโจ้ก
บ้างก็ลากกันไปทั้งที่ตัวติดกันอยู่อย่างนั้น
กลับมาค้นดู..อ้อ..น่าจะเป็นมวนแดง

และคงไม่ใช่มวนแดงฝ้าย ไม่เห็นลายขาวคาดที่ต้นคอเหมือนกับที่ในเวปไซต์บอก
บางเรื่องที่อยากรู้ ลองค้นดูก็ยังไม่กระจ่าง
จึงเอามาฝากไว้ให้ได้เห็นกันหลายๆ คน เผื่อว่าจะมีผู้รู้แวะผ่านมาช่วยต่อเติม
ก็เด็กๆ ชอบถามอยู่เรื่อย.. นี่ต้นอะไร..นี่ตัวอะไร..ทำไม..ฯลฯ
เลยต้องขวนขวายเติมต้นทุนความรู้ของครูไว้บ้าง..
แหม..ช่างดูดีกระไรเช่นนี้…อิอิอิ

ต้นมะโจ้กยามผลิใบใหม่

ของแถมค่ะ

เรื่องราวเกี่ยวกับต้นโจ้ก หรือ ตะคร้อ

http://pineapple-eyes.snru.ac.th/animal/pupan/index.php?q=node/78

http://www.tistr.or.th/sakaerat/Plant%20in%20Sakaerat/plant%20list/062%E0%B8%95%E0%B8%B0%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B9%89%E0%B8%AD.pdf

http://www.bedo.or.th/lcdb/biodiversity/view.aspx?id=9066

สรรพคุณทางยาของตะคร้อ

http://www.boonrarat.net/smunprai/takro.htm

การใช้ประโยชน์

http://www.thaigoodview.com/node/2239

เรื่องราวเกี่ยวกับมวน

http://www.malaeng.com/blog/?cat=108

http://www.malaeng.com/blog/?p=982

มวนแดง

http://www.biogang.net/biodiversity_view.php?menu=biodiversity&uid=1001&id=6937

http://www.agri.ubu.ac.th/information/insects/insec17.html

http://topicstock.pantip.com/wahkor/topicstock/2010/08/X9586994/X9586994.html

มวนแดงฝ้าย

http://www.myfirstbrain.com/student_view.aspx?ID=533

แต่วันหนึ่งมีเหตุให้สงสัย..ทำอะไรกันน่ะ..
ท่ามกลางกลุ่มเด็กๆ ที่เดินบ้าง วิ่งบ้างมาเตรียมเข้าแถวก่อนเข้าห้องเรียนภาคบ่าย
เห็นพ่อเสือกับลูกเสือสองคนยงโย่ยงหยกอยู่ข้างทางเดิน

อ้อ..เค้าสอนกันผูกเชือกรองเท้า..
นี่ๆ..จับตรงนี้ก่อนครับ แล้วเอาเส้นนี้มา..ฯลฯ
พลิกแพลงเปลี่ยนวิธีสอน..ตั้งแต่นั่งโอบอยู่ข้างหลัง

ย้ายมานั่งข้างหน้า..ย้อนมานั่งข้างๆ..ถอดเชือกผูกรองเท้าของครูบ้าง..
เอ้า..ดูครูเจมส์แล้วทำตามนะครับ.. ก็ยังไม่ได้ผล..
คนเรียนยังใจไม่พร้อม..ตาก็ยังจดจ่ออยู่ที่เพื่อนที่เข้าแถวอยู่..
ผมจะไปเข้าแถววววว…

สุดท้าย..ก็ต้องยอมแพ้..เวลาหมด..ครูต้องไปสอนแล้ว
เอ้า..ครูเจมส์ผูกให้ก่อนก็แล้วกันนะครับ…!!!!

สอนเด็กให้ผูกเชือกรองเท้านี่เป็นเรื่องปราบเซียนของคุณครูอยู่เหมือนกันนะเนี่ย..
เอ้าฝึกกันต่อไป..พัฒนาการเค้าพร้อมเมื่อใดก็ถึงวัยที่ทำเองได้
ระหว่างนี้ก็ช่วยแต่งตัวให้น้องกันต่อไปก็แล้วกัน..

ขอชื่นชมภาพของการดูแลใส่ใจอันน่ารัก
ของครูเจมส์กับน้องพีพี นักเรียนป.1/2
และคณะคุณครูโรงเรียนมงคลวิทยาทุกท่าน

ของแถมค่ะ

ผูกเชือกรองเท้าไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับเด็ก

ผูกเชือกรองเท้าอย่างรวดเร็ว

วิธีผูกเชือกรองเท้าแบบน่ารักๆ

นึกถึงงานซ่อมบำรุงตั้งแต่แรก เพราะงานในสวนป่ามีมากมายหลายจุด
การดูแลให้ละเอียดทั่วถึงจึงเป็นเรื่องยาก คิดว่าหากแบ่งเบาอะไรได้บ้างก็ตั้งใจจะช่วยทำ
ในยามเช้าวันต่อมา ครูบาบ่นๆ เรื่องช่างไฟไปแต่งงาน และออกจากบ้านไม่ได้จนกว่าจะครบเจ็ดวัน
ก็เป็นอันหางานให้ครูอารามทำได้ ส่วนตนเองกลายร่างเป็นลูกมือ
เล็งจุด หยิบจับ โยนส่งของ ร้องเตือนให้คนที่อยู่บนกิ่งไม้ ต่อไฟอย่างปลอดภัยและได้ผล ^^
ปีนป่ายทำงานกับฟืนไฟปล่อยให้ทำคนเดียวคงไม่ดีนัก
มีช่วงเวลาที่หยุดพักตามอุ๊ยกับครูบาไปซื้อของที่ตลาดยามแดดเปรี้ยง ร้อนกันแทบละลาย
และได้ตอกย้ำถึงคุณค่าของต้นไม้ยามกลับเข้ามาในสวนป่าที่อากาศแตกต่างอย่างเห็นชัด

เสียเวลากับการรอซื้อของในตลาดกันพอสมควร จึงชวนกันแยกย้ายไปทำงาน
อุ๊ยผู้ชำนาญการครัวมากกว่า ไปหาเรื่องสนุกสำหรับเตรียมรับน้องๆ กับแม่หวี
ทดลองทำนั่นนี่ตามที่ซื้อมา เพื่อจะหาวิธีคิดเป็นกิจกรรมนำให้น้องเรียนรู้
เพื่อนผู้ทำงานช่วยต่อไฟค้างอยู่จึงต้องไปเป็นลูกมือต่อ จนถึงเวลาหิวก็เดินลิ่วมาที่ครัวกันพร้อมกับครูบา
กับข้าวไม่ได้เตรียมไว้  แต่ภายในเวลาไม่กี่นาทีแม่หวีก็สามารถเนรมิตอาหารอร่อยให้ได้ทันควัน

อิ่มแล้ว และงานมาถึงจุดที่เกินกำลัง ทั้งมีคนมาช่วยครูอารามบ้างแล้วจึงถอยมาดูอุ๊ยอยู่ในครัว
ข้าวโพดคั่วออกจะหอมหวนปานนั้น ใครกันจะไม่อยู่รอชมและชิม
ชิมเสร็จก็แว๊ปไปดูครูบา กะน้องจู ดูแลให้คนทำงานจัดการกางเต็นท์ที่ออกแบบอย่างใส่ใจ
ใต้ผ้าปูพื้นรองไว้ด้วยฟางให้นอนนุ่ม มีทั้งส่วนที่มีหลังคา และส่วนที่เตรียมไว้ให้นอนมองฟ้าคืนเพ็ญ
มีฟ่อนฟางวางไว้ริมขอบ เผื่อใครชอบนั่งห้อยขา
เห็นการระดมผู้คนมาทำหลายคน หลายฝ่าย นึกอยากให้น้องได้รู้ว่าครูบาตั้งใจต้อนรับเพียงไหน
สักพักใหญ่ แม่หวีก็บอกให้เดินทางไปรับคุณหมอจอมป่วนได้แล้ว

เหลือบมองครูบาและเห็นครูอารามยังอยู่บนต้นไม้ แถมหน้าย่นๆ คงกังวลว่างานยังไม่เสร็จ
จึงชวนอุ๊ยขับรถไปรับกันสองคน พกคุณพี่จีพีเอสไปด้วยเผื่อหลง
ได้ขับรถต่างถิ่นยามเย็นที่พระอาทิตย์ทอแสงสวย
บางช่วงถนนทอดยาวมุ่งตรงไปหาเมฆฝนที่คลี่คลุมเกินครึ่งฟ้า บางเวลามีสายฟ้าวิ่งแปลบปลาบชวนมอง
ชี้ชวนกันชมได้แค่สองคน..ก็มากันแค่นั้น..^^

แม่หวีช่างคำนวณเวลาได้แม่น
รถแล่นถึงตัวเมืองบุรีรัมย์พอดีกับมีเสียงโทรศัพท์จากคุณหมอ..ถึงแล้วนะ..
กว่าจะไปถึงที่หมาย คุณหมอก็นั่งรอพร้อมกับแก้วกาแฟเย็นเรียบร้อยแล้ว..
แถมยังมีน้ำใจถามไถ่..จะให้ขับมั้ย..
ตัดสินใจขับเอง รู้ว่าท่านเดินทางมาหลายทอดนัก แม้ไม่ชอบขับรถยามค่ำคืนสักเท่าใด
แต่ก็ทำได้เมื่อจำเป็น และเห็นแก่กาแฟแก้วที่ยังไม่ค่อยพร่อง
ประคับประคองขับรถมาอย่างระมัดระวังจนกระทั่งถึงบ้าน
แล้วคลานขึ้นเก้าอี้ฮ่องเต้พักหลับเอาแรง อย่างเข้าใจในสังขารของตัวเต็มที่
สารภาพว่าแอบนึกดีใจว่ากว่าน้องจะมาถึงคงเกือบสามสี่ทุ่ม..โธ่..ก็ป้าจะได้มีเวลาพักอีกสักหน่อย..

ช่วยกันทำครัวกินข้าวกินปลาเสร็จ จนน้องมาถึงเพิ่งจะพบว่าน้ำไม่ค่อยไหล
ทำให้ครูบาและอารามต้องเดินส่องไฟหาจุดรั่ว ก็ไม่เป็นผล
ได้อาบน้ำกันเท่าที่มี ยังดีที่มีน้ำสำรองในแต่ละห้องให้แบ่งกันใช้จนผ่านไปได้ตลอดคืนนั้น
จนเช้าวันต่อมา ระหว่างบรรดาน้องๆ ทำกิจกรรมก็ยังเดินตามครูบากะอารามคลำทางแก้ปัญหา
เช็คระบบจ่ายไฟก็แล้ว ปีนขึ้นแท็งก์ก็แล้ว สุดท้ายหาได้ที่ระบบกรองของท่อดูดน้ำที่อุดตัน
หลังจากเอาชิ้นส่วนที่อุดตันออก น้ำก็กลับมาไหลได้ตามปกติ..ไชโย..หายค้างใจไปเรื่องหนึ่ง…

แอบจัดตัวเองไว้ให้เป็นตัวเติม ระหว่างครูใหญ่จอมป่วนพูดคุยเรื่องกิจกรรมการเรียนรู้
จึงเพียงนั่งฟังอยู่ในวง เพื่อให้เข้าใจและหากต้องทำสิ่งใดจะต่อเติมกันได้อย่างไม่หลงทิศ
ฟังๆ ไป ก็มีงูมาทักทายให้ได้ตื่นเต้นตามที่อุ๊ยเล่า
ไม่รู้ว่าเป็นเพราะปฏิกิริยาของตนเองสะดุดใจอุ๊ยหรืออย่างไร
ถึงกลายเป็นบทสัมภาษณ์และแลกเปลี่ยนทัศนะระหว่างเดินทางไปรับน้าอึ่งอ๊อบและน้องฝน
จนทำให้หลงทางอ้อมไปพักใหญ่ แต่ก็ได้เติมเต็มด้วย “การเรียนรู้โลกภายใน” ร่วมกันอย่างเบิกบาน
ประสบการณ์ที่จะแลกเปลี่ยนความรู้สึก มุมมอง ข้อคิด ทัศนะต่อชีวิต เป็นเรื่องเกิดขึ้นได้เสมอ
หากมีใจพร้อมจะเรียนรู้จากกันและกัน ไม่ติดกรอบ ไม่ปิดกั้นตนเอง

กลับมาสวนป่า พบว่าน้องๆ รับประทานอาหารเสร็จแล้ว
คงเป็นเพราะได้ข้าวต้มอร่อยที่เอียงหม้อตักกันแค่คนละถ้วย
เมื่อผ่านต้นส้มโอที่ออกลูกเขียวสวยอยู่หน้าครัว น้าอ๊อบจึงผุดไอเดีย..กินส้มโอกัน..
ทันใดนั้นก็มีแผนกปีนและแผนกรับลูกที่โยนมาอย่างแม่นยำทั้งคนรับ คนส่ง
เกิดแผนกปอก แผนกเสริฟ ส่งไปยังคณะผู้เข้าสัมมนากันในบัดดล
เป็นหนทางเปิดตัววิทยากรที่ตามมาอย่างแนบเนียนสนิทชนิดที่ไม่ต้องแนะนำอย่างเป็นทางการ..^^

ช่วงที่อยู่สวนป่า อากาศเปลี่ยนไปมา บางเวลาร้อนอ้าว ชวนให้เพลียง่าย
ยามบ่ายตั้งใจจะไปหาที่ผ่อนพักตระหนักรู้กับน้องๆ แต่ไม่เหลือที่ว่างให้ลงนอน
เลยย้อนไปยึดเก้าอี้ฮ่องเต้ที่ลานไผ่เป็นที่ผ่อนพัก หายไปเฝ้าพระอินทร์ครู่ใหญ่
แว่วเสียงอุ๊ยและคณะคุยกัน จึงเข้าไปนั่งอยู่ห่างๆ ด้วยเห็นว่ายังอยู่ระหว่างชวนพรรคพวกเรียนรู้
ด้วยกิจกรรมการทำสมาธิเพื่อการผ่อนคลายอย่างลึก

พยายามระมัดระวังที่จะไม่รบกวนกระบวนการและขั้นตอนที่กำลังดำเนินอยู่
รู้ว่าการเรียนรู้ที่ต้องเกี่ยวเนื่องกับอารมณ์ ความรู้สึก เป็นเรื่องละเอียดอ่อน
ขั้นตอนที่จะนำพาให้ได้สัมผัส ค้นพบ รู้จัก และเข้าใจ ต้องอาศัยจังหวะ เวลาและวิธีนำพา ที่เหมาะสม

เมื่อน้องๆ เสร็จจากการผ่อนพักแล้ว จึงถึงคิวไปเป็นผู้ช่วยอุ๊ยทำกิจกรรมปั้นกุยช่ายกับน้าอ๊อบ
น้าชวนน้องบูมก่อนส่งต่อให้อุ้ย  ส่วนตัวเองช่วยด้วยการเสริมเสียงให้อุ๊ยเพียงชั่วครู่
ก่อนแวบหายเข้าไปอยู่ในกลุ่มกับน้องๆ กันทั้งสองคน
เลือกนั่งกับกลุ่มที่เห็นมีช่องว่างให้แทรกตัวลงไป และได้อยู่กับน้องจูโดยบังเอิญ

การร่วมลงมือกับกลุ่ม พูดคุย ร่วมเฮฮาประสาวัยรุ่น ก่อกระแสความสุขที่ส่งต่อไปในวงกว้าง
ทั้งเป็นโอกาสที่ได้รับรู้ความคิด ความหวั่นไหว ไม่เชื่อมั่น และตัวตนที่แฝงอยู่ในระหว่างทำกิจกรรม
เป็นโอกาสให้ได้สอดแทรกการกระตุกให้คิดเล็กๆ น้อยๆ ระหว่างนั้น
ด้วยการชวนมองมุมต่าง สร้างคุณค่าด้วยสีสันของภาษาให้มาทดแทนความไม่เชื่อมั่นในผลงาน
ทั้งชวนไม่ให้ใช้ความคิดเปรียบเทียบมาลดความเชื่อมั่นในคุณค่าแห่งตน
ผ่านถ้อยคำที่เป็นเหมือนสำนวนเล่นๆ แต่เลือกใช้เป็นประเด็นในการกระตุกให้คิด
น้องจูซึ่งอยู่ในกลุ่มเดียวกันช่วยเติมบรรยากาศด้วยเสียงหัวเราะและการรับลูกอย่างกลมกลืน

ชอบบทบาทการเป็นผู้ช่วย ด้วยเป็นงานที่ต้องหาจังหวะส่งเสริมให้ผุ้นำเด่น
ทั้งเป็นงานที่ต้องคอยเก็บตกรายละเอียดที่มองเห็นมาใช้เป็นประเด็นต่อเติมการเรียนรู้
สนุกกับการได้ร่วมเรียน ร่วมรับรู้กับผู้ร่วมกิจกรรมอย่างกลมกลืนไปกับกลุ่ม
สายใยแห่งไมตรีที่เริ่มสร้างจากความรู้สึกคุ้นเคย เป็นกันเองและผ่อนคลาย
มักเชื่อมใจให้เปิดรับประสบการณ์ใหม่ จากกันและกันได้มากขึ้นเสมอ

และด้วยมักจะให้ความสำคัญกับการเตรียมพื้นฐานของการเรียนรู้
ยามเมื่อได้รับมอบหมายให้อยู่ประจำกลุ่มในกิจกรรมชวนน้องเดิน
จึงใช้เวลากับการตระเตรียมพื้นฐานเล็กๆ น้อยๆ แล้วค่อยพาให้เปิดรับประสบการณ์ที่จัดวางไว้
ซึ่งตั้งใจเพิ่มรายละเอียดบางอย่างเพื่อสร้างสถานการณ์ให้ได้ “รู้ในสิ่งที่ไม่เคยรู้ เห็นในสิ่งที่ไม่เคยมอง” เพิ่มขึ้น

ช่วงเวลาที่มีค่าของการไปสวนป่าและไม่อยากให้ใครพลาดคือการได้ฟังเรื่องเล่าจากครูบา
ยามที่ท่านพาไปดู ไปทำ สิ่งโน้นสิ่งนี้ หาก”ฟัง” และ “มอง” ให้ชัดเจน จะเห็นที่มา เรื่องราว วิธีคิด ที่น่าทึ่ง
ทั้งองค์ความรู้ที่เกิดจากการสั่งสมต้นทุนทางปัญญา
ทั้งวิธีการสังเกต เรียนรู้ การตั้งโจทย์เพื่อหาวิธีคลี่คลายจนกลายเป็นความรู้จัก เข้าใจ
ในการดำเนินชีวิตที่สอดคล้อง เชื่อมโยงกับธรรมชาติ อย่างลงตัว
ทั้งวิธีใช้ชีวิตอย่างนักสู้ที่ไม่ท้อถอย
ทั้งการออกแบบกิจกรรมให้ได้ประจักษ์เพื่อนำให้ผู้คนเรียนรู้ด้วยฝีมือชั้นครู
และแม้เพียงคอยเก็บ”วรรคทองโดนใจ”เอาไปใช้ก็ได้ประโยชน์หลายสถานแล้ว

ช่วงการสนทนาและครูบาพาเดินในวันแรก เริ่มต้นที่ข้างคอกวัว ซึ่งมีสิ่งน่าตื่นใจสำหรับน้องหลายอย่าง
ระหว่างรอให้พร้อมหน้า เห็นบรรดาว่าที่คุณหมอสนุกสนานกับการลองทำสิ่งแปลกใหม่
ถ่ายรูปต้นไม้  พยายามถ่ายรูปน้องไก่พังค์ กล้าๆ กลัวๆ แต่ก็อยากเอาหญ้าให้น้องวัวกิน
จับหนอนมาเทียบกับหน้าเพื่อนที่ชื่อตรงกัน ฯลฯ  ถือเป็นช่วงเวลาที่ผ่อนคลาย
แม้จะได้เดินตามครูบาไปเก็บผักในเวลาสั้นๆ ก่อนจะพากันไปเตรียมอาหาร
ก็นับว่าได้อุ่นเครื่องเรื่องการเดินในสวนป่าได้พอสมควร

น้องๆ คณะนี้ มีประสบการณ์ที่ครูบาบอกว่าเทวดาจัดสรรให้อยู่กับธรรมชาติหลายเรื่อง
ตั้งแต่น้ำไม่ไหล ฝนตก ลมแรง จนมาถึงไฟดับ กินข้าวท่ามกลางความมืดและแสงเทียน
แต่ท่ามกลางความยากลำบาก ความน่ารักและรู้จักอยู่ง่ายกินง่ายของน้องก็เปล่งประกายยิ่งขึ้น
เสียงเพลงที่ล้อมวงขับขานร่วมกัน ในแสงเรืองๆ ของเปลวเทียน ยังคงก้องกังวานอย่างรื่นรมย์
ดนตรีทำหน้าที่เชื่อมโยงใจโดยไม่ต้องการกิจกรรมอื่นใดอีก

จนถึงเช้าไฟก็ยังไม่มา จึงเกิดปัญหาน้ำหมดแท้งก์เพราะปั๊มน้ำขึ้นไม่ได้
จึงแบ่งน้ำที่เหลือ ใช้ทำความสะอาดร่างกายกันกับอุ๊ยคนละสี่ห้าขัน
ชวนขำกันว่าได้อารมณ์ของท่านมหาห้าขันก็ในวันนี้

เก็บข้าวของเตรียมกลับบ้านเสร็จแล้วยังพอมีเวลา น้องๆ ไปเดินป่ากับครูบายังไม่กลับ
เห็นความลำบากของแม่หวีและแม่หนิงที่ต้องคอยเดินมาหิ้วน้ำฝนไปทำครัว
เกิดความพยายามจะลองหาทางแก้ไขเรื่องไฟกันอีกครั้ง
ส่งสารพัดช่างประจำคณะควบมอเตอร์ไซค์ไปกับน้า ตระเวนดูรอบสวนป่า
เผื่ออาจเป็นปัญหาเรื่องกิ่งไม้หักมาพาดสายไฟ คนที่เหลือก็รอด้วยความหวัง
ก่อนที่น้าจะนั่งซ้อนท้ายยิ้มเผล่เข้ามา..เจอแล้ว..นี่ลูกยาง..ชวนกันใช้รองเท้าขว้างเอามาดู
อยากจะรู้ว่าลูกยางพารามันเป็นยังไง..ส่วนเรื่องไฟ..ไม่สำเร็จ!!!!..

น้องๆ กลับจากเดินป่า มาพบกับของเล่นครูอารามที่เอาน้ำเต้ายักษ์มาทำที่หุ้มปลั๊กไฟให้ครูบา
จึงช่วยกันมาออกความคิดให้ต่อเติมจนกลายเป็นน้องน้ำเต้าติดตุ้มหูขนตางอนปิ๊งปิ๊ง
เป็นมุมถ่ายรูปแสนเก๋ถูกใจวัยรุ่น ทั้งช่วยกันเตรียมจัดอาหารเช้ากันให้คึกคัก
ทำให้น้าอ๊อบชมความน่ารักของน้องๆ ได้อีกหลายรอบ

หลังอาหารเช้าจึงร่ำลากลับบ้าน
และแม้งานจะแสนยุ่งแม่หวียังอุตส่าห์เตรียมของฝากไว้ให้ทุกคน
ระหว่างเดินทางฝ่าฝนเป็นพักๆ ยังคุยถึงสวนป่าและผู้คนที่จากมาไม่จบ
ไฟฟ้ามีให้ใช้หรือยังหนอ..อยากอยู่ช่วยแต่ไม่ได้เนาะ..ฯลฯ

นึกถึงบรรดาน้องๆ ผู้จะต้องรับผิดชอบอีกมากมายในภายหน้า
หากการใช้เวลาที่สวนป่าช่วยสร้างแรงบันดาลใจให้ได้เรียน ได้ทำงานอย่างมีความสุข
เหมือนคำครูบา”ทำงานทำไมต้องทุกข์ด้วย”
เราคงได้คุณหมอที่มีใจเบิกบานกับการงานและผสานไมตรีกับผู้อื่นมากขึ้น

หากสวนป่าช่วยเปิดมุมมองของชีวิตให้กว้างขวางยิ่งขึ้น
เราคงได้คุณหมอที่ “เห็นได้มากกว่าที่มอง” และมีจิตใจอันอิ่มเต็ม
หากสวนป่า..นำพาให้น้องๆ ได้ตระหนักถึงคุณค่าแห่งตน
และมองเห็นผู้คนอีกมากมายที่เอื้อเฟื้อให้ได้เรียนรู้
เราคงได้คุณหมอที่มุ่งมั่นกับการฝึกฝนเพื่อพัฒนาตนให้ยังประโยชน์แก่โลกเพิ่มขึ้น
และนั่นคงจะเป็นความอิ่มใจยิ่งของครูบาอาจารย์ ที่นำพาลูกศิษย์ให้ได้มาเรียนรู้ ทั้งอยู่ดูแลอย่างใกล้ชิด

ยินดีที่ได้มาส่วนป่าอีกครั้ง แม้เป็นเพียงเวลาสั้นๆ
แต่เป็นคืนวันที่เห็นการทุ่มเทกายใจเพื่อให้งานบรรลุผลของผู้คนที่อยู่เบื้องหลังในส่วนป่า
เห็นพลังของครูบาและแม่หวีที่มุ่งจัดสรรสิ่งที่มีให้เกิดประโยชน์ต่อผู้มาเยือนอย่างเต็มที่
ทั้งมีโอกาสได้พบกับผู้คนดีๆ อีกหลายท่าน
ได้ร่วมทีมอันน่าทึ่ง ซึ่งพร้อมจะเติมเต็มให้แก่กันและกันได้ทุกเมื่อ..
เป็นความทรงจำดีๆ ที่สะสมไว้อีกเรื่องหนึ่ง

ขอบคุณค่ะ..