คนไข้หัวเราะก๊ากก่อนบอกว่าไม่ใช่อย่างนั้นครับ แต่หมายถึงความโกรธมันค้างอยู่ในใจ …เฮ้อ ! แอบโล่งใจปนเสียดายนิด ๆ แหม นึกว่าจะได้คุยเรื่องตื่นตุ้นซะหน่อย

เมื่อมีคำถามก็ต้องขมวดเพื่อหาคำตอบ ได้ความว่าผู้ป่วยโกรธเพื่อนร่วมงาน โกรธคนในบ้าน โกรธเจ้านาย โกรธลูกค้า โกรธ ๆ ๆ ๆ สารพัดจนติดกับความร้อนในใจ

ก็ค่อย ๆ ชี้ให้เห็นว่าแท้ที่จริงอารมณ์โกรธไม่ได้ค้าง แต่ที่ค้างคือ”ความคิด” ต่างหาก  ความคิดที่คิดซ้ำ ๆ กับเรื่องไม่ชอบใจอารมณ์ก็เกิดต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ จนเข้าใจว่าเป็นอารมณ์ค้าง

การจัดการกับความคิดซ้ำก็คือการเปลี่ยนมุมมอง หรือหาอะไรทำ อย่างเช่นโกรธลูกน้องเพราะทำงานไม่ได้เรื่อง เห็นทีไรไม่ชอบใจทุกที ทั้งบอก ทั้งสอนก็ยังทำไม่ได้ ก็เปลี่ยนใหม่เป็น… เออ ยังดีที่มีคนเดียว

หงุดหงิดกับความไม่เอาไหนของหลาย ๆ คน (ที่ไม่ใช่ตรู) ก็คิดซะว่าได้ฝึกการมองตัวเองชัดขึ้นว่าที่ฮึ่มฮั่มอยู่นั้นมันใครฟะที่บ้ากว่ากัน และมีทางไหนที่จะช่วย ๆ กันให้ดีขึ้นได้

การมีความคิด ย่อมดีกว่าไม่่มีความคิดเสมอ แต่บางความคิดก็ควรมีการจัดการให้อยู่ในร่องในรอย ไม่งั้นเพ่นพ่านทำความลำบากกับคนอื่นไปทั่ว ลองคิดดูว่าใครจะนอนกอดระเบิดได้ทุกคืน

การรู้จักระงับความคิด และคิดในสิ่งที่ควรคิด คือคิดในสิ่งที่ทำให้เกิดเรื่องดี ๆ คิดอย่างสร้างสรรค์พร้อมกับลงมือทำนั้นน่ารักจะตาย  …สิ่งเดียวที่ความฝันต่างจากความจริงคือการลงมือทำนะจ๊ะ ๆ เพราะงั้นแม้จะรู้ว่าเริ่มเดือดร้อนจากความคิดที่วกวน จนกลายเป็นลิงแก้แห แต่ไม่ยอมศึกษาประตู แล้วเปิดประตูออกมาเอง จะให้ใครช่วยเปิดให้เล่า

โกรธ  ผิดหวัง เสียใจ หงุดหงิด ท้อแท้ อ่อนล้า ฯลฯ ได้ เพราะเป็นเรื่องปกติของคน เพียงแต่อย่าให้นานเพราะมันจะกัดกินเราไปทีละน้อยจนไม่เหลืออะไรนอกจากความว่างเปล่าในใจ…เข้าใจความรู้สึกที่เกิดขึ้นตามจริง แล้วโอบอุ้มมันด้วยความอ่อนโยนเพื่อดับทุกข์ที่เกิดขึ้น …มนุษย์ไม่ได้เกิดมาเพื่อเป็นทุกข์หรอกค่ะ เพราะเรามีความสามารถในการจัดการทุกข์ได้ด้วยตัวเราเอง

นึกถึงธรรมะของท่าน ว.วชิรเมธี เรื่องประตูสองบาน

ประตูมีหลายแบบ…ความทุกข์และปัญหาก็มีหลายแบบเช่นกัน

บางครั้งเราใช้ชีวิตแบบดึง ทั้งที่ประตูบอกให้ผลัก

และใช้ชีวิตแบบผลัก ทั้งที่ประตูบอกให้เลื่อน

ประตูเปิดไม่ออก ปัญหาผลักไม่ออก

ไม่ใช่เป็นเพราะปัญหาแก้ไม่ได้ หรือประตูเปิดไม่ได้

หากแต่เป็นตัวเราเอง ไม่เคยใช้”ความคิด” เพื่อค้นหาวิธีการเปิดประตูอย่างถูกต้องเลย

**********************************

มีนิทานเกี่ยวกับเด็กผู้ชายคนหนึ่งที่ตามหาประตูสีทอง (จำไม่ได้ว่าฟังจากไหน)

ทุกวันตอนเช้า เมื่อเด็กชายชาวนายากจน ทำงานเสร็จแล้วเขาจะปีนขึ้นไปบนรั้วเพื่อนั่งดูบ้านหลังหนึ่งที่ไกลมากจนไม่รู้ว่ามีลักษณะอย่างไร แต่บ้านหลังนั้นมีประตูสีทองอร่ามสวยจับใจ

เขาดูมันพร้อมคิดในใจว่าสักวันหนึ่งจะต้องไปหาบ้านหลังนั้นให้ได้ ต้องมีบ้านแบบนั้นให้ได้

จนวันหนึ่งเขาตัดสินใจออกไปตามหามัน เดินตัดทุ่งนาไปไกลโพ้น จนเหนื่อยอ่อน พบบ้านหลังหนึ่งที่คิดว่าใช่หลังที่ตามหา แต่ประตูบ้านนั้นเป็นประตูไม้ธรรมดา เขาจึงเคาะประตูเพื่อถาม

เด็กผู้หญิงคนหนึ่งเปิดประตูออกมา เขาได้ถามเธอว่าเคยเห็นบ้านที่มีประตูสีทองบ้างมั้ย

เด็กผู้หญิงยิ้ม พยักหน้าพร้อมพาเขาขึ้นไปนั่งบนรั้วบ้าน

“นั่นไง บ้านที่มีประตูสีทอง ฉันเห็นทุกวันแหละ”

บ้านที่เด็กผู้ชายคนนั้นเห็นคือบ้านของเขาเองที่สะท้อนแสงอาทิตย์ยามเย็นจนเป็นสีทองอร่ามตา…

บางทีเราอาจมุ่งตามหาประตูสีทองข้างนอกบ้าน แต่ลืมมองว่าแท้ที่จริงประตูบ้านของเราก็เป็นสีทองเช่นกัน

มีหลายครั้งที่เราเดินทางเพื่อหาความสุข

แต่ความสุขที่แท้ไม่ได้เกิดจากการเดินทาง

คำถามแรก …เมล็ดที่เห็นนี้ เป็นเมล็ดของต้นอะไร

1 ท่านที่ตอบถูกมีรางวัล เป็นเมล็ดของต้นนี้แหละ  …แถมกอดน้องปูด้วยเอ้า อิอิอิ

*********************************************

พี่บู๊ทเข้ามาตอบคำถามที่ 1 แล้ว ได้เวลาปล่อยคำถามที่สอง

คำถามที่สอง สำหรับแฟนพันธุ์แท้ลานปัญญา นอกจากลานเจ๊าะแจ๊ะแล้วลานไหนมีบันทึกมากที่สุด

ตอบถูก 2 ท่านแรกได้เมล็ดต้นพระเจ้า 5 พระองค์ไปเล้ย

แถมถ้าบอกได้ว่ามีกี่บันทึก ได้รับกอดจากเจ้าของลานนั้นด้วยนา ฮี่ฮี่ฮี่

******************************

คำถามที่ 2 น้องปูเข้ามาตอบแล้ว จึงได้เวลาปล่อยคำถามที่ 3 ค่ะ

คำถามที่สามเห็นภาพหน้าคนในนี้กี่ภาพคะ

5 ท่านแรก ที่ตอบถูก

จะได้รางวัลเป็นเมล็ดพันธุ์ผัก/หรืออะไรก็ตามที่เอามาได้จากศูนย์พัฒนาพันธุ์พืชจักรพันธุ์เพ็ญศิริฯ (ทางไปแม่สาย)ค่ะ

อ.กิติกร  มีทรัพย์ให้ความหมายไว้ว่า Mob คือกลุ่มคนที่เชื่อว่าจะมีแนวโน้มกระทำการวุ่นวาย รุนแรงด้วยขาดสติ และมีความหุนหันพลันแล่นสูงยากที่คาดคะเนได้ …การศึกษาเรื่องนี้น่าสนุกตรงที่เมื่อคนเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของม็อบแล้วจะสูญเสียความเป็นตัวของตัวเองลงไป (Deindividuation : ซิมบาร์โดศึกษาไว้) ถูกกลืนกลายด้วยอิทธิพลของอัตลักษณ์ม็อบนั้น ๆ เมื่อสูญเสียความเป็นตัวเองก็ถูกชักจูงได้ง่าย ถ้าผู้นำม็อบหรือคนโว้กเว้กขึ้นมาในขณะนั้น ชี้มือไปที่ความรุนแรงแบบไหน คนในม็อบก็จะเฮตาม ๆ ไปอย่างง่ายดาย

อัตลักษณ์ของม็อบมีอะไรบ้าง

1. ชื่อ : ชื่อจะบอกถึงเหตุผลในการรวมกลุ่ม ทำให้เป็นสิ่งที่โดดเด่นขึ้นมา และชััดว่าใครเป็นใคร จึงไม่แปลกใช่มั้ยคะที่แม้ในฟากเดียวกันก็ยังแบ่งเป็นก๊ก เป็นเหล่าย่อย ๆ ในนั้นได้

2. กลุ่มที่เข้าร่วม : ในสมัย 14 ตค. ส่วนมากเป็นนักศึกษาที่เป็นแกนนำ รุ่นพฤษภาทมิฬกลุ่มที่เข้าร่วมส่วนใหญ่จะเป็นคนทำงาน ( White Collar) สมัยนี้เรียกตัวเองว่ากลุ่มรักประชาธิปไตย จากรากหญ้า หรือกลุ่มของสมัชชาคนจน (แปลกเดี๋ยวนี้หายไปไหน?)

3. สัญลักษณ์ของกลุ่ม : เป็นสิ่งที่ทำให้เห็นแล้วรู้ปุ๊บเลยว่าใคร เดี๋ยวนี้ก็คือสี แต่ก่อนก็เป็นเครื่องแต่งกายเช่นหม้อฮ่อม ผ้าขาวม้า

4. การสื่อสาร : สมัยก่อนใช้วิทยุคลื่นสั้น ว.กันสนุก เดี๋ยวนี้อินเทอร์เน็ต วิทยุชุมชน SMS จานดาวเทียมสีต่าง ๆ การปลุกเร้ามันถึงกระจายและครอบคลุมไปทั่วทุกชนชั้นไง

5. ผู้นำ : ผู้นำแต่ละม็อบจะมีจุดยืนของตัวเอง มีลักษณะของตัวเอง ทำให้แบ่งกลุ่มโดยอัตโนมัติว่าใครรักใคร ใครโค้งใครก็เข้าไป

6. บรรยากาศ : จะเป็นฮาร์ดคอร์อย่างเดียวไม่ได้หรอก ต้องมีช่วงผ่อนคลาย ดังนั้นจึงมีทั้งศิลปินนักร้อง นักแสดงขึ้นเวทีกันสนุกสนาน และแต่ละคนก็มีแควนคลับของตัวเองจึงมีคนกลุ่มหนึ่งที่ไปเข้าม็อบเพราะชอบบรรยากาศความร้อนแรง ความคึกคักซึ่งดีกว่าอยู่บ้านหงอยคนเดียว

7. จำนวนคนที่เข้าร่วม : ม็อบที่มีคน 10 คน พลังในการดึงคนที่เลียบ ๆ เคียง ๆ ให้เข้าร่วมจะมีน้อยกว่าม็อบที่ขานตัวเลขว่าหมื่นคนแน่นอน (ขานเฉพาะตัวเลขนะ ของจริงว่ากันอีกที) ต้องมีการหล่อเลี้ยงคนที่เข้าร่วมไว้ เอาให้เฮเป็นระยะ เช่นการปราศรัยก็ต้องมีมุกขำให้ฮากระจาย เมื่อเริ่มเห็นว่าคนหมดสนุกก็ต้องกระตุ้นด้วยคำว่าพรุ่งนี้จะมีพี่น้องมาจาก…อีก 30000 คนเพื่อมาร่วมกับเรา >> เฮ… ตอนนี้มีพี่น้องมาจาก…อีก 5000 คน เรามีผู้สนับสนุนมากมาย ฯลฯ เนี่ยมันต้องโคด-สะ-นาเป็นไม่งั้นคนหด เหี่ยวกันหมดจะเอาความมันมาจากไหนล่ะ

อัตลักษณ์ของม็อบเป็นกลไกสำคัญให้คนเกิดความรู้สึกร่วม และเมื่อมีจำนวนมากจนถึงระดับที่เรียกว่า Critical mass ก็จะมีพลังในการทำให้คนในชาติต้องหันมามอง หรือรบ.ต้องคิดหนักกับข้อเรียกร้องต่าง ๆ แต่ มีสิ่งที่ควรรู้ว่า เงื่อนไข ข้อต้องการของม็อบแม้จะมีคนมามากมาย จนทำให้สังคมจับตามองก็ไม่ใช่สิ่งบอกว่าเงื่อนไขนั้น”ถูกต้อง”  เพราะเงื่อนไข ความต้องการจะถูกต้องได้ก็ต่อเมื่อ “ได้รับการยอมรับ” จากสังคมว่า”ยอมรับได้” เท่านั้น

การยอมรับจากสังคมส่วนใหญ่จึงเป็นตัวตัดสินว่าสิ่งที่ทำนั้น”พอไหว” …ไม่ใช่เอาหลักสารพัดมาอ้าง เหมือนตอนปฏิวัติปี 49 ไงคะ แม้ผู้ทรงความรู้จากหลายสถาบันจะออกมาบอกว่าไทยยอมรับรัฐประหารผิดหลักนิติรัฐ หลักประชาธิปไตยหรือหลักอะไรก็ตาม แต่ประชาชนส่วนใหญ่”ยอมรับ” ว่าเป็นทางคลี่คลายสิ่งที่เกิดขึ้นได้ ไทยจึงผ่านช่วงนั้นมาแม้จะมีเสียงตะแง้ว ๆ มาตลอดก็ตาม

ความไม่เป็นตัวของตัวเองของคนในหมู่ม็อบมีรายละเอียดพิสดารยุ่งเหยิงมาก โดยเฉพาะเรื่องของจิตสำนึก (Awareness) ที่ไดเนอร์เคยศึกษาว่ามีอะไรสูญเสียไปบ้าง พบว่าคนที่เข้าร่วมม็อบนั้นมีลักษณะ Poor Impulse Control การควบคุมอารมณ์อ่อนลง อารมณ์อ่อนไหว เปราะบางง่าย และความเข้าใจเชิงเหตุผลของแผน - การเจรจาต่อรองลดน้อยลง (ไม่แปลกเลยเนาะที่เหมือนจะพูดกันไม่รู้เรื่อง)

ม็อบนอกจากจะเป็นสิ่งบอกถึงความต้องการจำเป็นพื้นฐานภายในแล้ว ยังบอกถึงความเจ็บช้ำ (Grivences) ของคนที่อยู่ในม็อบที่อยากให้โลกรู้ด้วย …ในส่วนนี้มีคำสำคัญที่น่าสนใจคือ Heromania ซึ่งบอกถึงความเปราะบาง ความพึ่งพาและความปรารถนาที่จะเป็นอยู่ในนั้น ผู้นำม็อบจึงเป็นตัวตนที่ปรารถนาจะเป็น แต่ไม่ได้เป็นในความเป็นจริง หรือมีบางสิ่งที่คลิ้กกับเรื่องราวในชีวิตจริงจึงเกิดอารมณ์ร่วมได้มากมาย

เมื่อทำความเข้าใจกับม็อบแล้วก็รู้สึกว่าม็อบไม่ใช่คนบ้าในสาธารณะ (public disorders) แต่บางส่วนก็มีจิตใจดีเหมือนกัน ถ้าพิเคราะห์อย่างละเอียดและเป็นธรรม ก็จะเห็นกระบวนที่มาที่ไป และสามารถคลี่คลายในทางบวกได้ โดยมีตัวแทนเจรจา มีผู้ประสานที่สามารถ เจ้าหน้าที่หรือผู้เกี่ยวข้อง (ในที่นี้คือประชาชนปกติทั่ว ๆ ไป) ใช้ความรุนแรงให้น้อยที่สุด (หมายฟามว่าใช้ได้เมื่อจำเป็น มีเหตุแห่งการใช้ แต่เริ่มจากขั้นต่ำสุดเสมอ) และมีความเข้าใจจิตวิทยาฝูงชนดี อย่าลืมให้สื่อเกาะติดเหตุการณ์ตามความเป็นจริง (โดยงดการวิจารณ์ วิพากย์บนสื่อทีวี ทีวีมันเข้าถึงทุกหัวระแหงนะ คนไม่ทำ ไม่ได้อยู่ในเหตุการณ์ ถ้าพูดให้ดีขึ้นไม่ได้ ถึงไม่พูดก็คงไม่มีใครคิดว่าเป็นใบ้หรอกค่ะ หยุดพูดจะดีกว่าเยอะ) …ก็น่าจะคลี่คลายได้ (มั้ง)

มุมสนุก ๆ อีกอันที่น่าคิดคือ ม็อบที่ก่อตัวในฤดูร้อน ตอนบ่ายจะมีแนวโน้มของการกระตุ้นให้เกิดความรุนแรงได้ง่ายเพราะความร้อนกระตุ้นอารมณ์ให้ร้อนแรง

คนทุกคนมีทั้งพลังรัก (Eros) และพลังชัง (Thanatos) อยู่ในตัวทั้งนั้น ถ้าใช้แต่พลังชังแถมยังเอาชนะอีก โลกนี้ก็อลวนสิ

การท่องเที่ยวแบบใหม่ที่อยากเห็นคือเที่ยวบ้านปราชญ์ชาวบ้าน หรือศิลปินแห่งชาติด้านต่าง ๆ ไปเรียนรู้ ซึมซับวิถีที่เค้าอยู่เค้ากิน ฟังเรื่องราวที่กว่าจะมาเป็นวันนี้ …ยกตัวอย่างสวนป่าก็ได้เอ้า 

สวนป่ามีเสน่ห์บางอย่างที่คนไปแล้วไม่ลืม ทั้งความร่มครึ้มของต้นไม้ อัธยาศัยที่น่ารักของผู้คนหรือสัตว์ต่าง ๆ  ประเภทใครอยากเจอตาหวานจิกกล้องก็ลองดู หรืออยากปีนต้นกระถินเก็บให้หมูเหมยซานกินก็ได้ทำ อยากเห็นไก่ต๊อกเดินรับแขกตัวกลมป๊อกแบบเหมือนกันเดี๊ยะจนแยกไม่ออกว่าตัวไหนตัวผู้ตัวไหนตัวเมียก็ได้เห็น  อยากเกาคางวัวขี้อ้อนก็ได้ลอง อยากเปลี่ยนสีรถใหม่ก็สบาย…นกยูง อตร.จัดให้

สวนป่ามีสิ่งที่ขายได้นอกเหนือจากธรรมชาติและอัธยาศัยคือความเป็นมาของสวนป่า เรื่องราวความสำเร็จที่ไม่ใช่โชคชะตา หรือฟลุ้คแต่เกิดจากความตั้งใจจริง อดทน และพยายาม สิ่งเหล่านี้คือเรื่องราวอันทำให้ผลิตภัณฑ์ซึ่งได้แก่ตัวสวนป่าเองมีคุณค่านะคะ

จะขายยังไง ไม่ยาก ทำโฮมสเตย์แบบทางเลือก คือให้ผู้มาเยือนลงไปเก็บผักมาทำกินเองตามถนนคนเดินของสวนป่า หรือแม่หวีสุดสวยเป็นหัวหน้าจ้างลูกบ้านสาว ๆ เป็นจ๊อบ ๆ มาเป็นลูกมือ ทำอาหารพื้นบ้านอีสานให้ผู้มาเยือนได้กิน  เก็บเป็นรายวัน/หัว … คนในเมืองต้องการพื้นที่ที่ใกล้ชิดธรรมชาติแบบไม่โก้หรูจนแตะไม่ถึง แต่ต้องการพื้นที่ที่มีความอิสระ แถมพ่อมีคนให้คุยด้วยอีกเยอะแยะเลย

ใครอยากเก็บผักกลับบ้านก็ชั่งขายเป็นกก.ไป ใครอยากตกปลาเขียวมรกตก็ทำไป เอามาชั่งก็พอ ขนาดสวนผลไม้ที่จันท์ ฯ เค้ายังมีเทศกาลบุกสวนให้คนเก็บตามสะดวกได้เลย สวนป่าทำไมจะให้คนเก็บผัก หักฟืนกลับบ้านไม่ได้  ส่วนกีฬาพื้นบ้าน เค้ามีวิ่งควาย ทำไมเราจะให้ลงไปจับหมูเหมยซานหนีบเข้าเอววิ่งเล่นไม่ได้

ที่สำคัญสวนป่าจะสร้างงานให้หมู่บ้านได้เยอะเลยล่ะค่ะ เพราะขายวัฒนธรรมท้องถิ่น ขายความเป็นหมู่บ้านสตึก ที่มีวัดแบบนี้ มีคนทำนาแบบนี้ มีคนพูดแบบนี้  โดยสวนป่าเชื่อมกับหมู่บ้าน โอย ! เท่จะตาย

บ้านอาจารย์แปลกที่ชร.พื้นที่น้อยกว่าสวนป่าอีก แต่เค้ามีโรงแรมชาวนานะคะ เวลาคนไปเยี่ยมชมปราชญ์ชาวบ้านถ้าอยากพักก็พักได้ คืนละ 100 (มั้ง) ได้คุยกับอาจารย์แปลกหนำใจเลย ถ้าจะไปกินข้าวเที่ยงที่นั่นโดยเยี่ยมชมบ้านนาหลังคาแดงด้วยก็คิดรายหัว หัวละเท่าไรลืมแล้ว แต่เป็นอาหารพื้นเมืองที่เก็บผักในนั้นแหละมาทำกิน อย่างแกงแคที่มีผัก 32 อย่างก็เพิ่งรู้เมื่อไปที่บ้านอาจารย์แปลกและอาจารย์ไล่เก็บให้ดูนี่แหละ (พร้อมให้เราเป็นลูกมือด้วย :))…แน่นอนว่าเที่ยงนั้นอาหารคือแกงแค กับข้าวหอมมะลิแดง อิอิอิ

อาจารย์จะมีน้ำสมุนไพรใส่คูลเลอร์ไว้ให้รินเอง วันที่ไปเป็นน้ำอัญชันเก๊าะอัญชันข้างรั้วนั่นแหละค่ะ ใครอยากกินก็บริการตัวเองไป ขนมของว่างที่วางไว้ให้เป็นขนมจ๊อก (ขนมเทียน) ทำแบบนี้ก็สนุกดีนะคะ อาจารย์ก็มีรายได้ด้วย…โรงแรมชาวนามีนักศึกษาจากต่างแดนมาพักหลายคน เพื่อทำวิทยานิพนธ์เกี่ยวกับการปลูกพืชเมืองร้อน เศรษฐกิจพอเพียง ฯลฯ นักศึกษาก็เป็นเป้าหมายที่น่าสนใจนะคะ

ถ้าการท่องเที่ยวจะหาจุดขายใหม่ ๆ น่าจะลองทำเส้นทางเที่ยวแบบได้ความรู้และสัมผัสกับตัวจริงเสียงจริงกันบ้างนะคะ โฮมสเตย์แบบบ้านปราชญ์ชาวบ้านก็น่าสนใจจะตาย ^ ^

KM ในวันที่ 26 - 27 กพ.นี้น่าสนใจเนื่องจากมีสมาชิกผู้เล่าน้อยกว่าวงอื่น ๆ คือ 8 คน ประกอบด้วยคุณแม่ 3 ท่าน (คุณแม่น้องทัตเทิ่ล คุณแม่น้องตั้ม และคุณแม่อ้อยประธานชมรมผู้ปกครองเด็กออทิสติก) คุณครู 3 ท่าน และผู้เชี่ยวชาญ 2 ท่านได้แก่นักแก้ไขการพูด และนักกิจกรรมบำบัด

ความรู้ที่ลอยว่อนมาจากปากคำของคุณแม่คนเก่ง คุณครูจอมบู๊และผู้เชี่ยวชาญต่างสาขาทำเอาทึ่ง เพราะรายละเอียดหลายอย่างเป็นสิ่งที่วิชาการไปไม่ถึง  เช่น

เราจะช่วยลูกเราได้ดีก็ต่อเมื่อจัดการกับความรู้สึกของเราให้ได้ก่อน ดังนั้นสิ่งแรกคือจัดการกับอารมณ์ของตัวเอง ซึ่งเทคนิคในการจัดการกับอารมณ์ตัวเองก็ง่าย ๆ แต่ได้ผล ด้วยคำพูดเหล่านี้ไงคะ

“ถ้าดูยาก (อาการน้อย) รักษาง่าย…ถ้าดูง่าย (อาการมาก) รักษายาก” คำสั้น ๆ ที่ปลอบใจให้เห็นบวกใครจะเถียงว่าไม่จริง

มองชีวิตเหมือนขนมเค้ก ที่แบ่งเป็นชิ้น ๆ ชิ้นนี้อาจไม่สวย เว้าแหว่ง แต่ยังมีอีกตั้งหลายชิ้นที่เหลืออยู่ให้เราได้ชื่นชม …มีใครเปรียบเทียบชีวิตที่มีลูกเป็นเด็กพิเศษได้หอมหวาน น่ารัก น่ากินขนาดนี้บ้าง ?

ไม่ต้องสนใจว่าลูกจะเป็นอะไร แต่ถามตัวเองว่าอยากช่วยลูกมั้ย …ถ้าอยากให้ลูกดีขึ้น ก็ต้องลงมือช่วยตั้งแต่ตอนนี้ ประโยคนี้สำคัญมากนะคะ เพราะเวลาที่พ่อแม่รู้ว่าลูกเป็นคนพิเศษ ปฏิกิริยาแรกคือช็อค สับสน และหาเหตุผลที่จะบอกกับตัวเองว่าไม่ใช่ จนเสียเวลาในช่วงแรกไปมากมายกับการตระเวณหาคำยืนยัน

ถ้าเรายอมรับก็จะหยุดหาเหตุผล และมุมานะ พยายามในการหาความรู้ หาเทคนิค หาวิธีการ หาเครือข่ายที่จะช่วยเหลือคนพิเศษตัวเล็ก เหล่านี้ด้วยมือของเราเอง

พ่อแม่และคนในครอบครัวทุกคนจึงเป็นส่วนสำคัญที่สุด เพราะไม่มีใครรู้จักเขาดีเท่าเรา ไม่มีใครรักเขาเท่าเรา และไม่มีใครมีความคิดสร้างสรรค์เท่าคุณพ่อคุณแม่ที่มีความรักมากมายให้กับลูกอีกแล้วค่ะ

ใครจะนึกว่าการพูดซ้ำ ๆ ของเด็กออทิสติกที่เรารับรู้ในเวลาไม่ถึงชม.ที่เขาอยู่กับเรา เมื่ออยู่บ้านจะทำให้พ่อแม่ปู่ย่าตายายได้รู้จักคำว่า”อดทน” อย่างถึงแก่น หลังจากโดนถามซ้ำ ๆ ถึง 10 ชม.!!!

พ่อแม่ปู่ย่าตายายที่น่ารักเหล่านี้เอาพลังมาจากไหนในการดูแลกันและกัน โอบอุ้มประคับประคองให้ความทุกข์แปรเปลี่ยนเป็นการเติบโตทีละมิลลิเมตรได้อย่างสนุกสนาน …ฤๅนี่คือพลังของความรักอย่างแท้จริง

ในฟากของคุณครูก็มันไม่แพ้กัน

มีทั้งการสอนให้อ้ายหล้า หนุ่มอายุ 22 ปี พิการทางสมองได้รู้จักเขียนหนังสือด้วยเท้าของตัวเอง โดย ผอ. เป็นผู้ไปคว้าตัวจากชมรมคนพิการของ รพ.แม่ลาว มาส่งให้ครูติ๋มสอนโดยไม่คิดมูลค่าใด ๆ…อ้ายหล้าเรียน ป.6 3 ปีซ้อน (ก็ครูติ๋มสอน ป.6) เพื่อเขียนชื่อตัวเองให้ได้และอ่านแบบเรียนภาษาไทย 6 เล่มออกหมด ตามความตั้งใจของเจ้าตัวที่อยากสื่อสารกับคนอื่น ๆ  ผอ.ก็หนับหนุนสุดฤทธิ์ด้วยการเลื่อยขาโต๊ะให้ต่ำกว่าเก้าอี้ อ้ายหล้าจะได้นั่งเขียนด้วยเท้าได้สะดวก

ปัจจุบันอ้ายหล้าสามารถไปธนาคาร เพื่อดูแล บ/ช เงินเดือนคนพิการที่ได้รับจากรัฐเดือนละ 500 บาทด้วยตัวเอง ไปแล้วก็เซ็นชื่อด้วยเท้านี่แหละ …แหม น่าจะปลอมลายเซ็นยากด้วยนิ ^ ^

น้องบอมเด็กออทิสติก  ได้ฝึกการโยนโบว์ลิ่ง เพราะในห้องครูสมบูรณ์มีรางโบว์ลิ่งเล็ก ๆ เพื่อการนี้โดยเฉพาะ แล้วมีใครเคยเอาเทคนิคเปเปอร์มาเช่ มาประยุกต์สอนให้คุณหนู ๆ ผู้แปลงร่างเป็นระเบิดลูกเล็ก ๆ ได้ตลอดเวลา รู้จักพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์และผสมคำบ้างมั้ยคะ …คุณครูสมบูรณ์ทำอ่ะ น่าทึ่งมั้ยล่ะ

หรือน้องส้มผู้เขียนหนังสือด้วยเท้า เป็นคนวาดภาพได้สวยมาก (ด้วยเท้าเหมือนกัน) เคยวาดภาพในหลวงและผอ.การศึกษาเขตเขียนชมจนเจ้าตัวเอาภาพนั้นใส่กรอบติดไว้เหนือโต๊ะ ส้มเป็นเชียร์ลีดเดอร์ เป็นประธานโรงเรียน ประสบความสำเร็จบนเส้นทางของตัวเอง ด้วยสองมือ หนึ่งใจของครูอ้วนที่ปลุกปั้นมา  …เด็กที่บกพร่องทางกายจะมีความกดดันสูงกว่าเด็กพิเศษด้านอื่น ๆ นะคะ เพราะสมองเขาปกติ มีความอยากได้ อยากมีเหมือนคนอื่น ๆ แต่ทำไม่ได้เท่า

สิ่งแรกที่คุณครูนักสู้ทุกท่านทำคือสอนให้เด็กช่วยตัวเองให้ได้ ตั้งแต่การล้างหน้า อาบน้ำ แปรงฟัน แต่งตัว เด็ก ๆ ต้องดูแลตัวเองในทุกด้าน เพราะเมื่อเด็กแข็งแรง ช่วยเหลือตัวเองได้ …เค้าจะปลอดภัยค่ะ

ฝั่งผู้เชี่ยวชาญก็เช่นกัน อ.นาย ให้พูดคำที่โดนมาก ๆ คือ ถ้าเราสงสารเด็กเกินไปจนทำให้ทุกอย่าง นั่นเป็นการถ่วงการเรียนรู้ของเด็ก น้องแป๋วนักกิจกรรมบำบัดก็มีมุมมองแบบเดียวกัน.. เด็ก ๆ จะเรียนรู้ผ่านสิ่งที่ชอบ เรามีหน้าที่หาสิ่งที่เด็กชอบ และฝึกให้เค้ามีความทนต่อสิ่งที่ไม่ชอบมากขึ้น ๆ เพราะในชีวิตจริงไม่มีทางที่เราจะได้เฉพาะสิ่งที่เราชอบเท่านั้น…

เมื่อถามถึงสายตาของคนรอบข้างก็ได้คำตอบอย่างชัดเจน หนักแน่นว่า “ภูมิใจ ถ้าเราเดินคนเดียว เขาไม่มองเราหรอก แต่นี่มากับเขาทำให้เราถูกมอง และปฏิบัติกับเราอย่างดีเพราะได้อานิสงส์จากเขานี่แหละ“  ขึ้นเครื่องบินก็ได้ที่นั่งพิเศษ ได้รับการดูแลก่อน ได้รับสิทธิพิเศษหลายอย่าง … ถ้าไม่เข้มแข็ง มั่นคง จะมองอย่างนี้ได้หรือคะ

แค่หนังตัวอย่างก็มันแล้วใช่มั้ย …นี่คือเสน่ห์ของประสบการณ์จริง ตัวจริง เสียงจริงที่แม้จะน้อยคนเล่า แต่ก็เข้มข้นจนฮาก๊าก ๆ ๆ ขนาดจัด 2 วันยังเล่ากันไม่หมดเลยค่ะ แต่ละคนเทคนิคแพรวพราว มีทั้งเทคนิคบริหารนาย บริหารทีม การ Share Reward การให้กำลังใจตัวเอง ฯลฯ

……………………………………………………

เพียงเรายื่นมือไปแตะคนอื่น ๆ จะแตะน้อย แตะมาก แตะหลวม ๆ หรือประสานมือแน่นก็เป็นวงล้อมของการดูแลคนตัวเล็ก ๆ ที่มีความพิเศษ

เพราะเขาสอนให้เรารู้จักคำว่าเดินไปด้วยกัน สอนให้รู้จักคำว่าอดทน สอนให้รู้จักคำว่าเติบโตบนพัฒนาการของตัวเอง และสอนให้รู้ว่าครอบครัวคือที่ที่สอนให้รู้จักคำว่ารักอย่างไม่มีเงื่อนไข… รักในสิ่งที่เขาเป็น

รักเป็นความละเอียดอ่อน รักคือความใส่ใจ รักคือความละเมียดละไม และรักคือความมั่นคง ไม่หวั่นไหว …พลังของรักจึงแปรเปลี่ยนความทุกข์ให้กลายเป็นความสนุกสนานได้แม้ในเรื่องเล็กน้อย

พลังของคนตัวเล็ก ๆ ที่เกิดจากความรู้สึกอยากทำเพื่อคนอื่น อยากเห็นรอยยิ้ม อยากให้เขาดูแลตัวเองได้จึงเป็นพลังที่ยิ่งใหญ่ ส่งผลได้ในวงกว้าง ดุจปรากฎการณ์ผีเสื้อกระพือปีก

Brighten the corner where you are!
Brighten the corner where you are!
Someone far from harbor “YOU” may guide across the bar;
Brighten the corner where you are!

Do not wait until some deed of greatness you may do,
Do not wait to shed your light afar,
To the many duties ever near you now be true,
Brighten the corner where you are.

Brighten the corner where you are!
Brighten the corner where you are!
Someone far from harbor “YOU” may guide across the bar;
Brighten the corner where you are!

Here for all your talent you may surely find a need,
Here reflect the bright and Morning Star;
Even from your humble hand the Bread of Life may feed,
Brighten the corner where you are.

Brighten the corner where you are!
Brighten the corner where you are!
Someone far from harbor “YOU” may guide across the bar;
Brighten the corner where you are!…

ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน… ทำให้ที่นั่นสว่าง สดใส  มีความหวังขึ้นมาให้ได้ ด้วยตัวของเราเองกันเถอะค่ะ

ทฤษฎีจริต 6 เป็นการจำแนกลักษณะของมนุษย์ออกเป็นลักษณะ (Type) ต่าง ๆ 6 อย่าง คือ ราคะจริต โมหะจริต โทสะจริต วิตกจริต ศรัทธาจริต และพุทธจริต ซึ่งมีแบบสำรวจให้ได้ลองทำ ที่นี่

การรู้จักจริตตนก็เพื่อหาทางพัฒนาได้ถูก  ผลที่ลองทำได้มาดังนี้ค่ะ

เมื่อแปลผลละเอียดเรียงจากคะแนนต่ำสุดไปสูงสุดก็ได้ว่า

ด้านโมหะจริต

แปลอย่างมั่วคือความหลงของเบิร์ดจะแสดงออกทางวาจามากที่สุดเป็นลักษณะของพูดไม่ค่อยรู้เรื่อง แต่ดีที่น้ำเสียงนุ่มนวล ไพเราะกั่ก ๆ ๆ รองลงมาคือกาย เอ ชอบกอดนี่ถือว่าใช่มั้ย …น้อยที่สุดคือใจ

ด้านวิตกจริต

แปลว่าความวิตกกังวลจะอยู่ในใจมากที่สุด เก็บความรู้สึกไว้ไม่แสดงออกมามากนัก

ด้านราคะจริต

แปลว่าเก็บราคะไว้ในใจเหมียนกัน ชอบความประณีต เรียบร้อย อิอิอิ

ด้านโทสะจริต

แต่เวลาโกรธจะแสดงออกทางกายคือสีหน้า ท่าทางแฮะ  แต่ไม่พูด  ^ ^

ด้านศรัทธาจริต

แสดงออกซึ่งความศรัทธา มีหลักการทั้งทางกายและวาจา

ด้านพุทธิจริต

เวลาคิด พิจารณา ไตร่ตรอง หาเหตุผลจะไม่พูด ยิ่งเงียบเท่าไรยิ่งกำลังคิด+ค้น+ทำเท่านั้น ฮี่ฮี่ฮี่

สรุปทั้ง 6 ด้านได้ว่ามีลักษณะไม่พูด เวลาพูดมักจะวกวน และยึดในสิ่งที่ตัวเองเชื่อจึงเป็นครูที่ดีไม่ได้ ^ ^

คำทำนาย คือ

ท่านมีบุคลิกภาพเด่นอันดับหนึ่ง : แบบคุณปัญญา (พุทธิจริต)
มีลักษณะเป็นคนมีไหวพริบ จดจำเรียนรู้ได้ดี มีปัญญาดี ประนีประนอม สุภาพ มีเมตตาสูง
พึงปฏิบัติธรรมด้วยกรรมฐานที่เหมาะกับจริตคือ มรณานุสสติ, อุปสมานุสสติ, จตุธาตุวัฏฐาน , อาหาเรปฏิกูลสัญญา (ชอบเรื่องอาหารจะเข้าข่ายมั้ย ?)

และเด่นอันดับสอง : แบบคุณเลิศหลง (ศรัทธาจริต)
มีลักษณะเป็นคนนับถือตนเอง เสียสละ มีหลักการ มีศรัทธาแรงกล้าในสิ่งที่เชื่อถือ
พึงปฏิบัติธรรมด้วยกรรมฐานที่เหมาะกับจริตคือ อนุสสติ 6

ขอให้สนุกกับการค้นหาบุคลิกภาพตามศาสตร์เก่าแก่หนึ่งของโลกนะคะ และอย่าลืมบอกกันบ้างว่าได้เท่าไร ^ ^

กรรมในความเข้าใจคือเจตนาและเป็นที่ตั้งของเวทนา ตามพุทธพจน์กล่าวไว้ว่า

“ภิกษุทั้งหลาย บุคคลจงใจ กำหนดจดจ่อ ครุ่นคิดถึงสิ่งใด สิ่งนั้นย่อมเป็นอารมณ์เพื่อให้วิญญาณดำรงอยู่ เมื่ออารมณ์มีอยู่วิญญาณก็มีที่อาศัย เมื่อวิญญาณตั้งมั่นแล้ว เมื่อวิญญาณเจริญขึ้นแล้ว การบังเกิดในภพใหม่ต่อไปจึงมี เมื่อการบังเกิดในภพใหม่ต่อไปมีอยู่ ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส อุปยาส จึงมีต่อไป ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นย่อมมีได้ดังนี้” ( สํ.นิ.16/145/78)

” ภิกษุทั้งหลาย เจตนา (นั่นเอง) ที่เราเรียกว่ากรรม บุคคลจงใจแล้วจึงกระทำด้วยกาย ด้วยวาจา ด้วยใจ “ ( อง.ฉกฺก.22/334/463)

จะเห็นว่าความคิดปรุงแต่งเป็นด่านแรกของความทุกข์ทั้งหมด…คือเกิดเจตนา เป็นกรรมที่กระทำขึ้นในใจ ส่วนเป็นที่ตั้งของเวทนาก็จะยกตัวอย่างให้เห็นเช่น

ไม่นานมานี้ยกขาเล่นโยคะิผิดด้าน เตะไปด้านหลังสุดแรง เพราะอยากลอง ทำเอากล้ามเนื้อเอวด้านขวาเขม็งเกลียวเพราะบิดผิดท่า (คล้าย ๆ พ่อครู ฯ เอวเคล็ดแล้วโดนหมอขยำ 5 ท่านรุมนั่นแหละค่ะ) เมื่อเจ็บแปล๊บจึงสงบอารมณ์พิจารณาสีข้างตัวเอง ไม่ฝืนเคลื่อนไหวก่อนจะรู้ว่าควรขยับยังไง  แล้วปิ๊งขึ้นมาว่ามีโยคะอยู่ท่าหนึ่งเป็นการยืดกล้ามเนื้อหลัง จึงค่อย ๆ ก้มตัวลงแตะพื้น ทำให้กล้ามเนื้อที่เขม็งเกลียวเกิดการคลายตัวอย่างช้า ๆ รู้สึกได้เลยว่าความเจ็บลดลงและเคลื่อนไหวได้ดีขึ้น (โดยไม่ต้องนวด อิอิอิ)

ส่วนที่ทำตัวอักษรสีส้มคือการบอกถึงความคิดหรือเจตนาที่เกิดขึ้นในใจ แล้วมีการกระทำตามมา และมีความสุขที่คลี่คลายความเจ็บได้ซึ่งความสุขก็เป็นเวทนาอย่างหนึ่งนะคะ นี่คือความหมายของกรรมและการอธิบายผลของกรรม ที่ได้รับทันทีโดยไม่บิดพลิ้วไปทางไหนให้เกิดความสงสัยว่าทำไมทำดีแล้วไม่ได้ดี ทำไม่ดีแล้วได้ดี

ถ้าทำดีด้วยเจตนาที่ดี ไม่ร้อนรุ่มในการกระทำนั้นก็ได้รับผลกรรมตั้งแต่ตอนทำแล้วค่ะคือเกิดความสงบ สุข ปิติในใจ ยกตัวอย่างให้ดูก็แล้วกันนะคะ อย่างเช่นการปลูกต้นไม้ ถ้าเราทำด้วยความรู้สึกว่าจะได้เป็นร่มเงาให้คนอื่นได้คลายร้อน ช่วยโลก กลิ่นที่หอมของดอกไม้ก็ช่วยให้คนผ่อนคลาย มีความสุข ฯลฯ ในขณะปลูกก็อยู่กับปัจจุบันขณะคือทำด้วยความตั้งใจ (มีสมาธิตั้งมั่นในการกระทำ) รดน้ำ พรวนดิน ใส่ปุ๋ยอย่างสม่ำเสมอ เมื่อต้นไม้เติบโตร่มรื่น ได้รับคำชม ได้รับความสุขใจ

มาดูให้ชัดกันอีกทีค่ะ ต้นไม้เติบโตนั่นคือผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ เพราะเราปลูกต้นไม้ก็ต้องได้ต้นไม้แต่จะตายหรือจะรอดนั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ขึ้นกับความรู้และความใส่ใจ ฮี่ฮี่ฮี่ ^ ^ …  การได้รับคำชมก็คือผลลัพธ์จากสังคม และความสุขใจก็คือผลลัพธ์ทางใจ   จะเห็นว่า ผลของกรรมไม่ได้มีเพียงผลตามธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังส่งผลในหลายด้าน และแต่ละด้านก็ให้ผลในระยะเวลาที่ไม่เท่ากันค่ะ

มาเรื่องของการทำไม่ดีกันบ้าง กรรมที่ทำในเรื่องร้อน ด้วยเจตนาร้าย ย่อมส่งผลตั้งแต่กระทำอยู่แล้วค่ะคือความร้อนที่เป็นทุกขเวทนาทั้งร้อนกาย ร้อนใจ ร้อนอารมณ์จนต้องพูดถึงตลอดเวลาเพื่อหาข้ออ้างให้กับตัวเอง หรือกินไม่ได้นอนไม่หลับ ใจไม่เป็นสุข คนอยู่ใกล้ก็ร้อน อึดอัด เข้ากับใคร ๆ ยาก ผลที่เกิดขึ้นเป็นผลทั้งทางธรรมชาติ ทางสังคม และทางใจ ที่แย่กว่านั้นคือเกิดการสะสมเป็นนิสัยจนมองไม่เห็นข้อผิดพลาดของตัวเองที่เรียกว่าอวิชชาค่ะ  …คำถามว่าทำไมทำเรื่องไม่ดีมากมายแต่ยังอยู่ดีไม่เดือดร้อนอะไร แน่ใจหรือคะว่าเค้า”อยู่ดีมีสุข”จริง ๆ ?

และคนที่ทำดีแทบตายทำไมไม่มีใครเห็นดีก็แน่ใจเหรอคะว่าไม่มีคนเห็น หรือทำดีด้วยเจตนาที่ดีแล้วจริง ๆ ? อย่างเช่นคนปลูกต้นไม้นั่นแหละค่ะ ถ้าเค้าทำด้วยความหงุดหงิด รำคาญความเปรอะเปื้อน แม้ต้นไม้จะเติบโตซึ่งเป็นผลตามธรรมชาติ …แม้จะได้รับคำชมซึ่งเป็นผลทางสังคม แต่ก็ขาดทุนทางจิตใจเพราะเจตนาไม่ดีพร้อม ดังนั้นแม้จะได้รับผลในทางอื่น แต่ก็มองไม่เห็นพราะติดกับเจตนาที่กระทำด้วยความขาดทุนทางใจอยู่ จึงเสวยทุกขเวทนาคือมีอารมณ์ที่เป็นทุกข์

กรรมไม่ได้ซับซ้อนมากมายเลยค่ะ เพียงแต่เรามอง”ผลของกรรม” ไปยังสิ่งที่จับต้องได้เช่นลาภ ยศ สักการะ สรรเสริญต่างหาก แต่เราลืมคิดถึงสิ่งอื่น ๆ เช่นบุคลิกภาพ นิสัย การสั่งสมความคิดด้านใดด้านหนึ่ง  การยึดสิ่งที่ตนคิดอย่างเหนียวแน่น ความน่าเบื่อเมื่ออยู่ใกล้ หรือความคุกคามจนไม่มีใครอยากพูดด้วย จนสังคมปล่อยให้ตกต่ำไปเรื่อย ๆ ก็ยังไม่รู้ตัว เหล่านี้ต่างหากล่ะคะที่เป็นผลกรรมที่ชัดเจนเกินกว่าอะไรเสียอีก เพราะมันสะสมเป็นนิสัยข้ามภพชาติค่ะ ยิ่งหนาเท่าไรยิ่งยากต่อการรู้ตัวและปลดเปลื้องทิ้งเท่านั้น แล้วคิดว่าถ้าต่อ ๆ ไปอีกหลาย ๆ ภพชาติในขณะที่สะสมแต่เรื่องไม่ดี สิ่งไม่ดีไว้ในตัวและไม่สามารถสลัดหลุดอวิชชาได้ ผลจะเป็นเช่นไร ? จะขุดหลุมฝังตัวเองลงไปทุกทีหรือไม่ ? และเวลากลิ้งลงเหวนั้นความเร็วจะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ นะคะ

ถ้าเราเข้าใจว่ากรรมคือเจตนา อันเป็นที่ตั้งของเวทนา เราจะไม่ใช้ชีวิตสับสนหรือโวยวายว่ากรรมไม่มีจริง หรือมีชีวิตเพื่อใช้กรรมเก่า ซึ่งเป็นความคิดที่ผิดค่ะ

ขอบุญรักษาทุกท่านที่อ่านทั้งกายหยาบและละเอียดให้ได้พบทางสว่างของธรรมตลอดไปนะคะ

***กราบขอบพระคุณ อ.อำนาจ กลั่นประชา (หลวงพ่อโอภาโส ผาซ่อนแก้ว) ที่จุดประกายความคิดให้พินิจเรื่องนี้อย่างจริงจัง

ไม่เพียงแต่คนไทยเท่านั้นที่เปิบข้าว พม่า มาลายู แขก อัฟริกา ฯลฯ ที่มีวัฒนธรรมข้าวต่างก็เปิบข้าวกันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันเพียงแต่จะถูกเบียดไปด้วยมีดช้อนส้อมมากน้อยเพียงใดเท่านั้นเอง

ยกตัวอย่างการกินข้าวเหนียว ส้มตำ ไก่ย่าง คงไม่มีใครใช้มีด-ส้อม ถึงจะมีคนใช้ช้อนตักข้าวเหนียวแต่โดยมาตรฐานการกินทั่ว ๆ ไปจะให้อร่อยก็ควรใช้มืออยู่ดี

เมื่อมีการเปิบจึงมีมารยาทการเปิบควบคู่กันไปค่ะ คุณยายจะเปิบด้วยนิ้ว 3 นิ้วคือนิ้วหัวแม่มือ นิ้วชี้ นิ้วกลาง และไม่ให้เลอะเกินข้อแรกของนิ้วมือ อันนี้เป็นท่าเปิบที่คุ้นตา ส่วนการอ่านจากหนังสือครัวไทยของ ส.พลายน้อย พบการบรรยายถึงท่าการเปิบข้าวไว้ว่าใช้นิ้วชี้ นิ้วกลาง นิ้วนาง นิ้วก้อยตะล่อมข้าวมาให้พอคำ เมื่อยกป้อนเข้าปากก็ใช้หัวแม่มือเขี่ยช่วยอีกนิดหน่อย …ดูเป็นการใช้นิ้วทั้ง 5 เลยนะคะ ^ ^

ถ้าจำได้ถึงพระตำหนักดาราภิรมย์ของพระราชชายาเจ้าดารารัศมีที่เชียงใหม่ นึกภาพห้องนั่งเล่นใกล้เฉลียงโปร่งที่มีชุดสำรับเสวยของพระองค์วางอยู่พร้อมเบาะรองและหมอนขวาน จะเห็นว่าท่านประทับพร้อมเสวยในที่ที่สามารถทอดพระเนตรการทำงานของคุณ ๆ ข้าหลวงไปด้วยได้ ดังนั้นการเปิบข้าวของพระองค์จึงไม่น่าจะใช้ทั้ง 5 นิ้วเหมือนที่ ส.พลายน้อยกล่าวมา

เมื่อค้นเข้าไปอีกก็พบว่ามารยาทการเปิบของผู้ดีในชนชาติอื่น ๆ ก็ใช้เพียง 3 นิ้ว เหมือนคุณยายเช่นกัน ดังนั้นคงแบ่งได้ว่าการเปิบข้าวมี 2 ลักษณะใหญ่คือท่าแบบชาวบ้านทั่ว ๆ ไป กับท่าของผู้ดีชาววัง แต่การเปิบข้าวแต่พอคำคงเป็นมารยาทสากลที่ดูจะไม่มีความแตกต่างทางชนชั้นค่ะ

เมื่อต้องเปิบแบบพอดีคำ จึงมีคำห้ามว่าอย่ากินแบบสามมือปาม คือการใช้ทั้งสองมือคว้าใส่ปากพร้อม ๆ กันที่แม่เรียกว่างัดซ้ายงัดขวาดูตะกรุมตะกรามและรีบเร่ง ราวกับมีมือที่สามมาช่วยจับใส่ปากเพราะสลับสับเปลี่ยนว่องไวปานจักรผันกระนั้นเชียว

การล้างมือก่อนเปิบข้าวก็ถือเป็นมารยาทพื้นฐานที่ควรถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดเช่นกันค่ะ และเมื่อล้างแล้วก็ควรลงมือเปิบข้าวเลย ไม่ใช่เถลไถลเลื่อนเปื้อนหยิบโน่นเกานี่ไปเรื่อยกว่าจะกิน เมื่อการล้างมือเป็นมารยาทพื้นฐานเราจึงเห็นขันสำหรับล้างมือจัดวางเยื้อง ๆ สำรับอาหารพร้อมผ้าผืนบาง ที่หลายครั้งชวนเข้าใจผิดว่าเป็นขันน้ำดื่มเนื่องจากมีการลอยกลีบกุหลาบหรือดอกมะลิหอมกรุ่น

การเปิบข้าวเป็นหมู่ด้วยกัน นอกจากควรลงมือพร้อม ๆ กันแล้ว ยังควรกินเสร็จใกล้ ๆ กันหรือพร้อม ๆ กันด้วยค่ะ เพราะเมื่อกินเสร็จย่อมยากที่จะปล่อยให้มือเกรอะกรังอยู่อย่างนั้น  มารยาทหรือศิลปะในการกินให้อิ่มและเลิกพร้อม ๆ กันจึงมีลักษณะทางสังคมที่ละเอียดอ่อนและเื้อื้ออาทรต่อกันนักค่ะ

จำได้ว่าเวลาที่กินข้าวพร้อมคุณตาคุณยาย เด็ก ๆ ต้องคอยชำเลืองดูว่าผู้ใหญ่เริ่มรามือแล้วหรือยัง ถ้าผู้ใหญ่เริ่มรามือเด็ก ๆ ก็เริ่มช้าลงหรือเร่งมือขึ้นเพื่ออิ่มใกล้ ๆ กัน แต่ไม่ใช่แค่เราที่คอยดูผู้ใหญ่นะคะ ผู้ใหญ่ก็คอยดูเด็ก ๆ เหมือนกัน กินอิ่มมั้ย ได้กินกับข้าวทุกจานหรือไม่ …เหล่านี้เป็นศิลปะของการกินแบบไทย ๆ ค่ะ

จริงอยู่ว่าการกินด้วยช้อนส้อมก็มีมารยาทในการเริ่มและหยุดพร้อม ๆ กัน แต่ไม่เคร่งครัดหรือมีสถานการณ์บังคับเท่าการเปิบด้วยมือ

การเปิบข้าวให้พอคำทั้งข้าวและกับเป็นคำเดียวที่พอดี เป็นศิลปะที่อ่อนช้อยและละเมียดละไมนะคะ ซึ่งต้องอาศัยการเรียนรู้จากประสบการณ์ ข้าวที่นำมาหุงควรเป็นข้าวใหม่เพราะมียาง ไม่ร่วนจนตะล่อมเป็นคำไม่ติด ไม่นิยมใช้ข้าวเหลือข้ามมื้อมากินต่อเพราะแข็งและทำให้เป็นคำยาก จึงเป็นการบังคับกลาย ๆ ในการกะปริมาณหุงข้าวให้พอดีในแต่ละมื้อ…แม่บ้านสมัยก่อนจึงมีงานทำทั้งวันเพราะเดี๋ยวก็เช้า เที่ยง เย็น

ศิลปะการเปิบข้าวกำหนดให้ส่วนประกอบของกับข้าวต้องทำเป็นชิ้นเล็ก ๆ หรือละเอียด นิ่ม เปื่อย ที่สามารถรวมกับข้าวเป็นคำได้ ถ้าเป็นชิ้นใหญ่ต้องเปื่อยพอที่จะดุนให้แยกหรือบิได้อย่างนุ่มนวล ไม่ใช่ดึงทั้งสองมือรวมทั้งปากคาบแล้วก็ยังไม่ขาด และเมื่อเป็นการเปิบด้วยมือจึงกำหนดให้สำรับกับข้าวที่กินอุ่น …ไม่ร้อนควันโฉ่อย่างปัจจุบันที่กินด้วยช้อนส้อม

น้ำพริกและสำรับกับข้าวต่าง ๆ รวมทั้งอุปกรณ์ในการทำครัวจึงเกี่ยวพันอย่างแยกไม่ออกจากวัฒนธรรมการเปิบข้าวค่ะ  …การเปิบข้าวจึงไม่ใช่เรื่องพื้น ๆ ที่ควรมองข้ามหรือดูแคลนเลยนะคะ

** ขอบคุณข้อมูลอ้างอิงบางส่วนและภาพจากนิตยสารครัว

เป็นอาหารคนอีสานโบราณสมัย

เป็นวัฒนธรรมการกินแบบไทย ๆ

เป็นมรดกปู่ย่าให้อนุชน

(จำมาจากที่ไหนสักแห่งนี่แหละค่ะ)

ไม่ใช่คนอีสาน แต่มีโอกาสไปอยู่ยโสธร 6 ปี ช่วงที่อยู่ก็สนุกกับหลายเรื่องราว แต่ที่จำได้ขึ้นใจคือ”บายมะขาม”นี่แหละค่ะ เพราะพี่เขียวเป็นผู้กินให้ดูเมื่อถึงหน้ามะขามทุกปี พร้อมอธิบายว่าบายมะขามเป็นอาหาร(หรือขนม?) อย่างหนึ่งของภาคอีสาน กินกันมานานตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตาทวด

บายหมายถึงเคล้ากัน บางท้องถิ่นเรียกมะขามเหนี่ยงข้าวเหนียว (เหนี่ยงแปลว่าบี้ให้เข้ากัน) โดยเอามะขามหวานมาบี้เคล้ากับข้าวเหนียว ตามแต่จะกินมากน้อยแค่ไหน ให้ข้าวเหนียวโอบคลุมมะขาม ถ้าเป็นข้าวเหนียวร้อน ๆ ยิ่งอร่อย (น้ำลายสอ ..เอื๊อก)

การทำบายมะขามก็เอาข้าวเหนียวที่นึ่งมาใหม่ ๆ ร้อน ๆ ผสมกับมะขามหวาน หรือบางคนก็เอามะขามไปนึ่งก่อนให้นุ่ม แล้วเอามาบายกับข้าวเหนียว ถ้าชอบหวานมาก ๆแล้วมะขามไม่หวานพอก็มีบ้างที่เอาน้ำอ้อยก้อนประกบเข้าไปด้วย

น่าสนใจว่าช่วงที่เป็นหน้ามะขาม ก็จะพอดีกับข้าวเกี่ยวใหม่ ข้าวเหนียวร้อน ๆ หอมกรุ่น กับมะขามกลายเป็นของกินที่ถูกปากและง่าย ๆ แต่มีคุณค่าอย่างคาดไม่ถึง ในสมัยโบราณไม้ผลติดถิ่นของอีสานคือมะขาม ?  และนึกไปว่าภาคอื่น ๆ มีการกินแบบนี้หรือเปล่า …ภาคกลางเคยเห็นคุณยายเอาข้าวสวยผัดกับน้ำมันกระเทียมเจียวกินกับมังคุด ละมุด หรือมะ่ม่วงสุกเหมือนกันค่ะ หรือว่าเรากินข้าวกับผลไม้มานานแล้ว ?

บายมะขามนี่เข้าใจว่าคนโบราณคงคิดทำเพื่อกินเล่นเป็นของว่าง หรือเป็นขนม  เด็ก ๆ จะชอบกินมากเพราะอร่อย ว่าง ๆ ลองทำบายมะขามกินดูบ้างสิคะ ถ้าไม่ชอบก็ไม่ต้องกินต่อ แต่ถ้าชอบก็ช่วยกันเผยแพร่ต่อไป เป็นการสืบสานวัฒนธรรมการกินแบบไทย ๆ ด้วยนา แถมยังเป็นช่องทางให้ชาวสวนมะขามและชาวนาเกิดความร่วมมือในการคิดค้นสูตรใหม่ ๆ ออกมาให้เราได้ลองบ้างก็ได้ …แบบ กินเปลี่ยนโลกไง คะ ^ ^

** ขอบคุณข้อมูลอ้างอิงบางส่วนและภาพจากนิตยสารครัว

วิธีปลดพันธนาการของตัวเองจากความกดดันต่าง ๆ ก็แบ่งง่าย ๆ เป็นงานที่เพิ่มคุณค่า กับงานที่ไม่เพิ่มคุณค่า

งานที่เพิ่มคุณค่า- ทำแล้วเกิดการพัฒนา เปลี่ยนแปลง เช่นการบำบัดรักษาคนไข้เพราะเห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน การสร้างเครือข่ายเพื่อช่วยกันทำงาน การทำความเข้าใจข้อมูล - ปัญหา - แนวทางปฏิบัติ หรือการทำหน้าที่ต่าง ๆ อย่างเต็มกำลัง ส่วนเรื่องวิทยากรต่าง ๆ ไม่อยู่ในประเด็น เนื่องจากมั่นใจว่าคนที่ฟังเอาไปใช้ไม่ได้ (บอกเป็นนัยว่าบรรยายหรือพูดได้แย่มาก 555) ที่มั่นใจว่าเอาไปใช้ไม่ได้เพราะไม่มีวิชาใดที่เคยพูดมา บรรยายปุ๊บแล้วเอาไปใช้ได้ทั้งหมด… ทุกคนควรนำไปปรับใช้ เลือกใช้ให้สอดคล้องกับบริบทของตัวเอง ปัจจัยที่หนึ่งย่อมไม่เหมือนกับอีกที่หนึ่งนั่นเป็นสัจธรรมค่ะ

งานที่ไม่เพิ่มคุณค่า ก็แบ่งออกเป็น 2 อย่าง - ถึงไม่เพิ่มคุณค่าแต่ก็จำเป็นต้องทำ ได้แก่การทำรายงานต่าง ๆ การเก็บสถิติ (ที่เป็นประโยชน์ในการทำงาน) การประสานงาน ฯลฯ ส่วนงานที่ไม่เพิ่มคุณค่าและไม่จำเป็นต้องทำ (ของตัวเอง) คือ ” การควบคุมคุณภาพ” ต่าง ๆ นั่นแหละค่ะ เพราะถ้าเรามีการคิดและทำบนพื้นฐานที่ถูกต้อง เหมาะสม การควบคุมคุณภาพก็เป็นเรื่องรุงรัง เกินความจำเป็นไปอย่างสิ้นเชิง

คนทำงานจะรู้เสมอว่างานนั้นต้องการอะไร และอะไรคือจุดหมาย ไม่จำเป็นต้องมีคนนอกเข้ามาควบคุมให้วุ่นวาย  นโยบายจึงไม่ควรเป็นคำสั่ง …นโยบายคือนโยบาย ส่วนการปฏิบัติให้คนทำคิดเอง ตัวชี้วัดก็เช่นกันไม่ควรเป็นเรื่องที่คิดใหม่ ทำใหม่  แต่ควรเป็นสิ่งที่สามารถเก็บได้จากงานที่ทำอยู่ ซึ่งก็ควรเป็นคนทำนั่นแหละคิด ไม่ใช่คนที่ไม่เคยทำไปคิดให้ อย่าลืมว่าถ้าคิดจากทฤษฎีหรือคิด(เอา)ว่านั้น มักจะไม่สอดคล้องกับงานจริงเสมอ

กับดักของอิสรภาพอีกอันคือความรู้… ความรู้ที่เรา”คิด+เชื่อ” ว่าเป็นของเราและถือว่าต้องถูก(ที่สุด) ก็เปรียบเหมือนอิฐที่เราก่อขึ้นไปทีละชั้น ๆ ตามสิ่งที่คิดว่ามี  โดยลืมไปว่า…อิฐถ้าก่อสูงขึ้นไปมากเท่าไรก็คือกำแพงนั่นเอง

วันนี้เรามีกำแพงอยู่รอบตัวเราหรือยังคะ ?

อีกอันคือสิ้นอิสรภาพทางความคิดค่ะ  สิ่งนี้เกิดจากการพร่องในทักษะการคิด จึงพร้อมเชื่อโดยไม่เคยมีคำถามว่า “จริงหรือ” … แม้แต่ข่าวลือหรือเขาเล่าว่า บอกว่า ก็น่าเชื่อทั้งนั้น

ข่าวเรื่องเบอร์โทร.ต่อติดตายก่อนหน้านี้บอกอะไรเราได้บ้าง หรือการทำข่าวปัจจุบันบอกอะไรได้บ้าง

ดังนั้นอ่านจบแล้วอย่าลืมถามตัวเองนะคะว่าจริงหรือ…