http://lanpanya.com/jogger04 Just another ลานปัญญา weblog Wed, 01 Jul 2009 14:57:02 +0000 http://backend.userland.com/rss092 en แนะนำอาจารย์หมอวิจารณ์ทำปุ๋ยหมัก อาจารย์สนใจขอทราบรายละเอียด หาเอกสารไม่เจอ เลยต้องตะลุยเขียนลง Blog ม้วนเดียวจบ ปกติ 3-4 เดือนไม่รู้เสร็จรึเปล่า ? สืบเนื่องจากการที่ได้ไปแวะเยี่ยม Blog ของอาจารย์หมอวิจารณ์ พานิช   http://gotoknow.org/blog/thaikm/122289 หัวข้อ  " ปุ๋ยขี้วัวทำอะไร "  เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2550   เห็นว่าในชุมชนเมืองเรามีปัญหาการจัดการขยะค่อนข้างมาก  ในฐานะที่เป็นรองนายกเทศมนตรีนครพิษณุโลก  รับผิดชอบงานด้านสิ่งแวดล้อมมานานถึง 12 ปี  พอจะมีประสบการณ์ด้านนี้  อีกทั้งได้ทำการศึกษาค้นคว้า ทดลองทำปุ๋ยหมักจากขยะในครัวเรือนมานานพอสมควร  รวมทั้งเป็นวิทยากรเพื่อให้ความรู้เรื่องนี้ให้กับประชาชนในเขตเทศบาลนคร พิษณุโลก  องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นๆและหน่วยงานที่สนใจ  เพื่อเป็นการคัดแยกขยะอินทรีย์หรือขยะชีวภาพออกจากขยะทั่วไป  ทำให้ปริมาณขยะและค่าใช้จ่ายลดลงอย่างมาก อ่านๆดู Blog ของอาจารย์แล้วก็มีความคิดว่า   ขยะอินทรีย์ที่เกิดขึ้นในบ้านแทนที่เราจะนำมาทำปุ๋ยใช้ประโยชน์  เรากลับขนออกไปทิ้ง  เป็นปัญหาทั้งการเก็บขน  การขนส่งและการกำจัด  รวมทั้งค่าใช้จ่ายก็สูงมาก ( ค่าขยะก็ไม่ยอมจ่ายอีกต่างหาก )   แถมยังต้องไปหาขี้วัวขนเข้ามาในบ้านอีก  ถ้าภาษาชาวป๊อกเด้งก็คงเรียกว่าเสียสองเด้ง  เลยแนะนำให้อาจารย์ลองทำปุ๋ยหมักดู  ... http://lanpanya.com/jogger04/2009/07/01/%e0%b8%9b%e0%b8%b8%e0%b9%8b%e0%b8%a2%e0%b8%82%e0%b8%b5%e0%b9%89%e0%b8%a7%e0%b8%b1%e0%b8%a7%e0%b8%97%e0%b8%b3%e0%b8%ad%e0%b8%b0%e0%b9%84%e0%b8%a3-%e0%b8%82%e0%b8%ad%e0%b8%87%e0%b8%ad%e0%b8%b2%e0%b8%88/ ปุ๋ยที่ใช้ได้แล้วจะมีลักษณะยุ่ยเป็นเกล็ดเล็กๆ สีน้ำตาลหรือน้ำตาลดำ ไม่ร้อน แห้งสนิท เหมาะที่จะนำไปใช้ปรับปรุงคุณภาพดินให้ร่วนซุย สารอาหารก็มีพอสมควร            กองปุ๋ยหมักในถังหมักหรือคอกหมักต้องคอยดูแลให้สภาพแวดล้อมเหมาะต่อการที่ จุลินทรีย์จะย่อยสลายอินทรียสารให้กลายเป็นปุ๋ยหมัก  คงไม่ลืมปัจจัยที่สนับสนุนการหมักนะครับ  คือต้องดูแลให้มีอากาศเข้าไปในกองหมัก  ให้มีความชื้นที่เหมาะสมและมีอุณหภูมิที่เหมาะสมด้วย           การที่ จะทำให้มีอากาศเข้าไปในกองหมักได้  ต้องคอยดูอย่าให้มีการอุดตันของรูที่เราเจาะไว้  และขอบล่างของวงบ่อ  ต้องหมั่นดูแลให้อากาศเข้าสู่กองหมักได้สดวก             นอกจากนี้ยังต้องคอยกลับกองหมัก  เพื่อให้อากาศเข้าไปในกองหมัก  หลังจากหมักสักระยะหนึ่ง  กองหมักจะยุบตัวลงมา  อากาศก็จะเข้าไปในกองหมักได้ยากขึ้น  การกลับกองก็อาจใช้มือเสือหรือคราดก็ได้  ควรกลับกองหมักทุกอาทิตย์  ถ้ากลับได้บ่อยขึ้นก็จะดี                                ขณะกลับกองหมักให้สังเกตดูความชื้นของกองหมักด้วย  ถ้าแห้งเกินไปก็อาจเติมวัสดุสีเขียวหรือพรมน้ำให้กองก็ได้   ถ้าแฉะเกินไปก็อาจเติมวัสดุสีน้ำตาลเพิ่มลงไป  หรืออาจเปิดฝาคอกหมักหรือถังหมักให้โดนแดด  ช่วยลดความชื้นของกองหมัก           คอยสังเกตดูอุณหภูมิของกองหมักด้วย  ถ้าทำถูกวิธีกองหมักจะมีอุณหภูมิสูงถึง  90-140 องศาฟาเรนไฮต์   เวลากลับกองอาจสังเกตเห็นไอร้อนจากกองหมัก  หรืออาจเอามือแตะดูจะรู้สึกถึงความร้อนที่มีอยู่ในกองหมัก             โดยปกติจะใช้เวลาประมาณ 90 วัน  ก็จะได้ปุ๋ยที่มีคุณภาพที่พอจะนำไปใช้ได้  จริงๆแล้วถ้าให้ดีและมีคุณภาพดีที่สุด ( Mature )  ต้องใช้เวลาถึง ... http://lanpanya.com/jogger04/2009/07/01/%e0%b8%81%e0%b8%b2%e0%b8%a3%e0%b8%97%e0%b8%b3%e0%b8%9b%e0%b8%b8%e0%b9%8b%e0%b8%a2%e0%b8%ab%e0%b8%a1%e0%b8%b1%e0%b8%81-composting-%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99%e0%b8%97%e0%b8%b5%e0%b9%88-9-%e0%b8%a7/ การทำปุ๋ยหมัก ( Composting ) ตอนที่ 8 คู่มือขั้นตอนการทำปุ๋ยหมัก เห็นไหมครับ ง่ายนิดเดียว น่าทำไหมครับ ถ้าตัดสินใจว่าจะทดลองทำปุ๋ยหมักแน่นอนแล้วก็อ่านต่อนะครับ  ได้ทำเลดีๆในสวนหลังบ้านตามที่ได้แนะนำไว้แล้ว  ต่อไปก็เลือกแบบถังหมักหรือคอกหมักที่ถูกใจ  ถ้ายังไม่ตัดสินใจแนะนำให้ใช้วงบ่อคอนกรีตมาทดลองทำก่อนนะครับ  จะใช้ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 80 ซม.  หรือ 1 เมตรก็ได้   เจาะโดยรอบวงบ่อให้มีรูขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2-3 ซม.   ประมาณ 10-12 รูโดยรอบวงบ่อ   เพื่อให้อากาศสามารถเข้าถึงกองหมักได้สดวก เวลาวางถังหมักให้รองขอบวงบ่อให้สูงพ้นพื้นเล็กน้อย  เพื่อให้อากาศสามารถผ่านเข้าถังหมักจากด้านล่างได้  และจะช่วยระบายน้ำ ( กรณีที่ท่านวางวงบ่อบนพื้นปูน ) เอากิ่งไม้ที่มีขนาดใหญ่วางรองก้นถังหมักเพื่อให้อากาศถ่ายเทได้สดวก  หนาประมาณ 5-10 ซม.  คราวนี้ก็นำเอาวัสดุสีน้ำตาลและวัสดุสีเขียวผสมกันให้ได้สัดส่วนตามที่เคย แนะนำไว้  นำลงไว้ในถังหมักหรือคอกหมัก  ถ้าท่านผสมได้ถูกต้องจะได้กองหมักที่มีความชื้นพอสมควร  ไม่แห้งหรือไม่แฉะเกินไป  ถ้าแห้งเกินไปอาจพรมน้ำลงไปเล็กน้อย  หรือถ้าแฉะเกินไปก็ให้เพิ่มปริมาณของวัสดุสีน้ำตาลเพิ่มลงไป  เสร็จแล้วให้คลุมกองหมักด้วยวัสดุสีน้ำตาล  ซึ่งวัสดุสีน้ำตาลชั้นนี้จะทำหน้าที่ดูดซับกลิ่น  ทำให้กองหมักไม่เหม็นรบกวนเราและเพื่อนบ้าน วัสดุสีน้ำตาลจะมีสัดส่วนของคาร์บอนสูง  จะทำหน้าที่เหมือนที่เราใช้ถ่านในการดับกลิ่น  ศัพท์ทางวิชาการเรียกว่าทำหน้าที่เป็น Biofilter  จะดูดซับกลิ่นทำให้ไม่มีกลื่นเหม็นรบกวน ในการทำจริงๆ  เราจะมีวัสดุสีน้ำตาล ... http://lanpanya.com/jogger04/2009/07/01/%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99%e0%b8%97%e0%b8%b5%e0%b9%88-8/ ทุกวันเป็นวันพิเศษ.... ทำเรื่องเล็กๆธรรมดาๆให้เป็นเรื่องพิเศษ วันนี้ก็เป็นวันพิเศษวันหนึ่ง.......    ตื่นเกือบเจ็ดโมงเช้า สบายๆ ได้นั่งคุยกับหลานชายและหลานสะไภ้ระหว่างมื้อเช้า (เค้กกับไอติม ..ฉลองวันพิเศษ) เสร็จก็ต่อด้วยกาแฟ หนังสือกับลานปัญญา รอพี่บางทรายมารับกลับพิษณุโลก เพราะพี่บางทรายกลับขอนแก่น เดี๋ยวก็ได้นั่งคุยกับพี่บางทรายกับพี่ตุ๊ (คงไม่พูดคนเดียวหรอก...อิอิ) กลับถึงบ้านก็ได้เจอแม่นุกับน้องอ้ายแล้ว นึกถึงวันที่ผ่านมา ไม่ต้องย้อนกลับไปนาน เดี๋ยวเขียนไม่จบ วันที่ 18 มิย. อยู่เกาะช้าง ตอนแรกนึกว่าจะมาจีบสาวพยาบาลไม่ทัน ทีมเกาะช้างขอเลิกเที่ยงเพราะต้องไปชุมนุมแสดงพลังกัน ก็เลยเป็นวันวันพิเศษอีกวันหนึ่ง แวะเยี่ยมนายเสี้ยวที่ระยองเพราะต้องขึ้นรถทัวร์ที่ระยอง นายเสี้ยวทำงานเลิกเย็นมากเลยไม่ได้เจอกัน แค่ได้คุยโทรศัพท์และแวะมาที่ระยองก็ถือว่าพิเศษแล้ว วันที่ 19 มิย. เช้าๆน้าอึ่งอ๊อบมารับก็พิเศษมากแล้ว ได้ไปกินมื้อเช้ากับหมอเจ๊ อุ๊ยจั๋นตาอีก สายๆก็เจอครูบา ป้าจุ๋ม พี่บางทราย พี่ตุ๊ รอกอด ครูอึ่ง ... http://lanpanya.com/jogger04/2009/06/21/%e0%b8%a7%e0%b8%b1%e0%b8%99%e0%b8%9e%e0%b8%b4%e0%b9%80%e0%b8%a8%e0%b8%a9-%e0%b8%ad%e0%b8%b4%e0%b8%ad%e0%b8%b4/ เทศบาล นครพิษณุโลกได้ทดลองถังหมักและคอกหมักมาหลายแบบ แบบที่ใช้ไม้ทำก็สวยดีแต่จะผุพังง่าย อายุใช้งานสั้น ชาวบ้านนิยมใช้วงบ่อคอนกรีตมาเป็นถังหมัก และใช้อิฐบล็อกมาทำเป็นคอกหมักครับ คราว นี้มาลองดูว่าจะใช้ถังหมักปุ๋ยหรือคอกหมักปุ๋ยแบบไหนดี  ก็เลยรวบรวมถังหมักปุ๋ยและคอกหมักปุ๋ยมาให้ดูเล่น  ชอบแบบไหนก็ลองนำไปประยุกต์ใช้เอง  ใครมีอะไรดีๆก็แนะนำมาหน่อยนะครับ เทศบาลนครพิษณุโลกได้ทดลองถังหมักและคอกหมักมาหลายแบบ  แบบที่ใช้ไม้ทำก็สวยดีแต่จะผุพังง่าย  อายุใช้งานสั้น  ชาวบ้านนิยมใช้วงบ่อคอนกรีตมาเป็นถังหมัก  และใช้อิฐบล็อกมาทำเป็นคอกหมักครับ ถ้าอยากให้สวยหน่อยก็คงต้องประยุกต์เอาจากที่ใช้ในต่างประเทศ  บ้านเรายังไม่เห็นมีขายครับครับ ถ้าขี้เกียจกลับกองอาจต้องใช้แบบนี้ครับไม่ต้องลำบากกลับกองหมัก หรือจะใช้แบบที่ใช้ทำปุ๋ยหมักในบ้านก็ได้นะครับ  จะเอาแบบของฝรั่ง หรือแบบที่ใช้ในญี่ปุ่นก็ได้นะครับ แต่แนะนำว่าควรจะทดลองทำโดยใช้วงบ่อคอนกรีตก่อนนะครับ  ไม่ค่อยสวยแต่ราคาไม่แพง  ทดลองทำในสวนหลังบ้านคงไม่น่าเกลียดเท่าไหร่  วันหลังเก่งแล้ว  มีประสบการณ์มากแล้วจะประยุกต์ออกแบบใช้เองสวยๆก็ได้นะครับ http://lanpanya.com/jogger04/2009/06/15/%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99-7/ สถาน ที่ที่จะใช้หมักปุ๋ยไม่ควรอยู่ห่างจากบ้านมากเกินไป เพราะจะไม่สดวกเวลานำวัสดุต่างๆไปใส่ในถังหมัก ควรให้อยู่ในที่ที่ระบายน้ำได้ดี ควรอยู่ไม่ห่างจากก๊อกน้ำหรือแหล่งน้ำ ไม่ควรตั้งคอกหมักหรือถังหมักในที่โล่ง และควรตั้งอยู่บนพื้นดิน ตอนนี้คงทราบปัจจัยที่สำคัญในการหมักปุ๋ยแล้วนะครับ  ที่เล่าให้ฟังเป็นการหมักปุ๋ยที่บ้าน (  Backyard Composting )  ถ้าสนใจจะทำก็เริ่มกันเลยนะครับ  เริ่มกันที่การเลือกสถานที่นะครับ สถานที่ที่จะใช้หมักปุ๋ยควรให้ห่างจากบ้านหรือรั้วบ้านเล็กน้อย  แต่ไม่ควรห่างมากเกินไป  เพราะจะไม่สดวกเวลานำวัสดุต่างๆไปใส่ในถังหมัก  และถ้าห่างมากเกินไปเราก็จะไม่ค่อยไปดูแล ควรให้อยู่ในที่ที่ระบายน้ำได้ดี  น้ำไม่ท่วม  เพราะถ้าคอกหมักหรือถังหมักถูกน้ำท่วมก็จะทำให้เกิดการบูดเน่าแทนที่จะเกิดการย่อยสลายตามธรรมชาติ ควรอยู่ไม่ห่างจากก๊อกน้ำหรือแหล่งน้ำ  เพราะบางครั้งถ้ากองหมักแห้งเกินไป  อาจจำเป็นต้องเติมน้ำลงในกองหมักเพื่อให้มีความชื้นที่เหมาะสม บ้านเราแดดค่อนข้างจัด  ไม่ควรตั้งคอกหมักหรือถังหมักในที่โล่ง  เพราะอาจทำให้กองหมักแห้งเกินไป  ทำให้ต้องคอยเติมน้ำเพื่อเพิ่มความชื้นให้กับกองหมัก   ควรตั้งไว้ใต้ร่มไม้เพื่อให้มีแดดรำไร           ถังหมักหรือคอกหมักควรตั้งอยู่บนพื้นดิน  ไม่ควรตั้งบนพื้นปูนหรือคอนกรีต  เพราะจะช่วยให้น้ำส่วนเกินซึมลงดินได้  และจะได้ประโยชน์จากใส้เดือน หนอนและจุลินทรีย์ที่มีอยู่ในดิน http://lanpanya.com/jogger04/2009/06/15/%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99-6/ การทำปุ๋ยหมัก ( Composting ) ตอนที่ 5 ขนาดของกองหมัก ในการทำปุ๋ยหมักจะคล้ายๆการทำเหล้า คือหมักเสร็จแล้วต้องมีการบ่มต่ออีกสักระยะหนึ่ง ถ้าบ่มจนได้ที่ มีรสกลมกล่อม ปัจจัยที่สนับสนุนการหมัก 1. สัดส่วนวัสดุสีน้ำตาล : วัสดุสีเขียว 2. อากาศ 3. ความชื้น 4. ขนาดของกอง ถ้าพูดในเชิงทฤษฎีก็คือ  Optimum Composting Conditions 1.  Carbon : Nitrogen  <> 30 : 1 2.  Oxygen  > 5 % 3.  Moisture   40-60 % 4.  Temperature  90-140 F ขนาดของกองหมัก จะมีส่วนควบคุมอุณหภูมิ – Temperature ในการทำปุ๋ยหมัก  นอกจากการใช้วัสดุสีน้ำตาลและสีเขียวให้ได้สัดส่วนมีอากาศเข้าไปในกองหมัก  มีความชื้นที่เหมาะสมความชื้นแล้ว  ปัจจัยที่สำคัญอีกประการหนึ่งก็คือขนาดของกองหมัก  ถ้ากองหมักมีขนาดเล็กเกินไปก็ไม่สามารถควบคุมความชื้นและอุณหภูมิที่เหมาะสม ไว้ได้  ขนาดของกองหมักควรมีขนาดอย่างน้อย 1 ลูกบากศ์เมตร   แต่ถ้าขนาดใหญ่เกินไปก็จะมีปัญหาที่อากาศไมาสามารถเข้าไปในกลางกองหมักได้  ก็จะเกิดการบูดเน่าของกองหมักเพราะอยู่ในสภาพที่ไม่มีอากาศหรือ ... http://lanpanya.com/jogger04/2009/06/15/%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99-5/ ใน การทำปุ๋ยหมัก นอกจากต้องใช้วัสดุสีน้ำตาลและวัสดุสีเขียวให้ได้สัดส่วน ดูแลให้มีอากาศเข้าไปในกองหมัก ต้องคอยดูแลความชื้นให้พอดี การหมักจึงจะได้ผลดีและใช้เวลาน้อย ปัจจัยที่สนับสนุนการหมัก 1. สัดส่วนวัสดุสีน้ำตาล : วัสดุสีเขียว 2. อากาศ 3. ความชื้น 4. ขนาดของกอง ถ้าพูดในเชิงทฤษฎีก็คือ  Optimum Composting Conditions 1.  Carbon : Nitrogen  <> 30 : 1 2.  Oxygen  > 5 % 3.  Moisture   40-60 % 4.  Temperature  90-140 F ความชื้น  Moisture 40-60% ในการทำปุ๋ยหมัก  นอกจากการใช้วัสดุสีน้ำตาลและสีเขียวให้ได้สัดส่วนและต้องให้มีอากาศเข้าไป ในกองหมักแล้ว  ปัจจัยที่สำคัญอีกประการหนึ่งก็คือความชื้น  ถ้ากองหมักแห้งเกินไป  การย่อยสลายก็จะใช้เวลานานขึ้น  ถ้าแฉะหรือมีความชื้นมากเกินไป  จะทำให้อากาศเข้าไปในกองหมักได้น้อยลง  ทำให้เกิดการบูดเน่าแทนการย่อยสลายแบบมี Oxygen การเลือกสถานที่ก็มีความสำคัญ  ในประเทศที่มีอากาศหนาวอาจต้องวางถังหมักไว้กลางแจ้งเพื่อให้ได้รับแสงแดด  เป็นการลดความชื้นให้กับกองหมัก  แต่ในประเทศที่มีอากาศร้อน  ควรวางถังหมักไว้ในที่ร่มที่มีแดดรำไร  ... http://lanpanya.com/jogger04/2009/06/15/%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99-4/ ใน การหมักปุ๋ย นอกจากผสมวัสดุสีน้ำตาลและวัสดุสีเขียวให้ได้สัดส่วนแล้ว ต้องดูแลให้อากาศเข้าไปในกองหมักได้ดี ด้วยการใช้วัสดุที่มีขนาดเหมาะสม ต้องคอยกลับกองหมักทุก 5-7 วัน และต้องดูแลอย่าให้กองหมักแฉะหรือมีความชื้นมากเกินไป ปัจจัยที่สนับสนุนการหมัก 1. สัดส่วนวัสดุสีน้ำตาล : วัสดุสีเขียว 2. อากาศ 3. ความชื้น 4. ขนาดของกอง ถ้าพูดในเชิงทฤษฎีก็คือ  Optimum Composting Conditions 1.  Carbon : Nitrogen  <> 30 : 1 2.  Oxygen  > 5 % 3.  Moisture   40-60 % 4.  Temperature  90-140 F อากาศ  -  Oxygen > 5% ในการทำปุ๋ยหมัก  นอกจากจะต้องผสมวัสดุสีน้ำตาลและวัสดุสีเขียวให้ได้สัดส่วนที่เหมาะสมแล้ว  สิ่งที่สำคัญอีกประการหนึ่งก็คือต้องมีอากาศเข้าไปในกองหมัก  หรือต้องให้มี Oxygen เข้าไปในกองหมักมากพอสมควร  จึงจะเกิดการหมักหรือการย่อยสลายกลายเป็นปุ๋ยหมัก ในการหมัก  จุลินทรีย์ต้องการ Oxygen  เพื่อทำให้เกิดการย่อยสลายตามธรรมชาติ  ... http://lanpanya.com/jogger04/2009/06/15/%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99%e0%b8%97%e0%b8%b5%e0%b9%88-3/ การหมักจะเกิดขึ้นได้เร็วและมีประสิทธิภาพต้องมีสัดส่วนของวัสดุสีน้ำตาลและ วัสดุสีเขียวที่เหมาะสม ในเชิงทฤษฎีก็คือต้องผสมกันให้ได้สัดส่วน C:N ratio ( Carbon : Nitrogen ratio) ประมาณ 30:1 โดยน้ำหนัก ต่อจากตอนที่ 1 ปัจจัยที่สนับสนุนการหมัก 1. สัดส่วนวัสดุสีน้ำตาล : วัสดุสีเขียว 2. อากาศ 3. ความชื้น 4. ขนาดของกอง ถ้าพูดในเชิงทฤษฎีก็คือ  Optimum Composting Conditions 1.  Carbon : Nitrogen  <> 30 : 1 2.  Oxygen  > 5 % 3.  Moisture   40-60 % 4.  Temperature  90-140 F สัดส่วนวัสดุสีน้ำตาล : วัสดุสีเขียว การหมักจะเกิดขึ้นได้เร็วและมีประสิทธิภาพต้องมีสัดส่วนของวัสดุสีน้ำตาลและ วัสดุสีเขียวที่เหมาะสม   ในเชิงทฤษฎีก็คือต้องผสมกันให้ได้สัดส่วน  คือให้ได้  C:N ratio ... http://lanpanya.com/jogger04/2009/06/15/%e0%b8%95%e0%b8%ad%e0%b8%99%e0%b8%97%e0%b8%b5%e0%b9%88-2/