ตอบเบิร์ด..

โดย bangsai เมื่อ 3 กุมภาพันธ 2012 เวลา 21:44 ในหมวดหมู่ ไม่ได้จัดหมวดหมู่ #
อ่าน: 1821

“พี่บู๊ทคะ เวลานักพัฒนาอย่างพี่บู๊ทมองย้อนหลัง แล้วเทียบสิ่งที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน พี่บู๊ทคิดยังไงบ้างคะ เคยคิดมั้ยว่าเป็นตามที่เราฝันหรือเปล่า”

เป็นประเด็นที่ค้างการตอบไว้ วันนี้พอมีเวลาครับ

พี่มีข้อสรุปอย่างหนึ่งว่า สังคมเคลื่อนตัวไปตลอด งานพัฒนาชนบทที่ทำมานั้นก็เคลื่อนตัวไปตามสังคมที่เคลื่อนไป ซึ่งการเคลื่อนตัวของสังคมนั้นเป็นพลังที่ทำให้ทุกอย่าง “ลู่ตามลม” พลังของการเคลื่อนตัวของสังคมหากมีพลังมากก็จะพาให้ปัจจัยต่างๆของวิถีชีวิตของคนในชนบท ถูกกระแสสังคมพัดพาไป มากน้อยแล้วแต่ความมั่นคงของสำนึก และการรู้เท่าทัน กระแสสังคมมีทั้งสิ่งดีดี และสิ่งที่ซ่อนมากับความทันสมัย ค่านิยม ใครๆก็มี ใครๆก็ทำกัน ซึ่งมีพลังแรงมาก คนในสังคมชนบท หรือที่ไหนๆมีแรงต้านพลังนี้แตกต่างกัน เด็กวัยรุ่นในชุมชน หากไม่มีปัจจัยสร้างให้สำนึก เขาก็ง่ายที่จะไหลตามกระแสบริโภคนิยม เช่น มือถือ มอเตอร์ไซด์ การแต่งตัว คำพูด กิจกรรมที่ทำ ฯลฯ งานพัฒนามักจะไม่ได้ทำหน้าที่สร้างพลังของการรู้เท่าทันมากนัก ไปทำกิจกรรมเพื่อสร้างความมีอยู่มีกินเสียมากกว่า

หากจะถามว่าแนวคิดในงานพัฒนาเปลี่ยนไปไหม เปลี่ยนครับ แนวคิดในงานพัฒนาก็พัฒนาตัวมันเองไปตลอด ละเอียดมากขึ้น แต่ก็ขึ้นกับตัวนักพัฒนา เจ้าของโครงการ สาระที่ทำงาน นักพัฒนาบางคนสนใจงานวัฒนธรรม ก็จะเล่นแต่วัฒนธรรม ด้านอื่นสนใจแต่ให้น้ำหนักน้อย เช่นเดียวกัน ใครที่สนใจสิ่งแวดล้อมก็เล่นแต่สิ่งแวดล้อม งานสตรี งานเด็ก งานสุขภาพ ก็เป็นไปในทำนองเดียวกัน ทั้งๆที่วิถีชีวิตนั้นประกอบด้วยทุกส่วน แต่งานพัฒนาทำเพียงบางส่วนเท่านั้น

งานสมัยก่อนไม่มีประเด็น Gender และสิ่งแวดล้อมมากนัก พี่พูดถึงสมัยปี 2518 ที่พี่เริ่มเข้ามาทำงาน องค์ความรู้เรื่องการทำงานพัฒนา นำเข้าจากต่างประเทศด้วยซ้ำไป เช่น ฟิลิปปินส์ก็คือ PRRM ของ ดร.เจมส์ ซี เยน ที่ ดร.ป๋วยนำหลักการมาทำที่ชัยนาท อันเป็นสถานที่ที่ท่านโดดร่วมลงมาสมัยท่านเป็นเสรีไทย และชาวบ้านที่วัดสิงห์ช่วยชีวิตท่านไว้ ท่านจึงกลับไปทำงานพัฒนาชนบทที่นั่น อิสราเอลก็หลักการคิบบุช และโมชาบ แม้เกาหลี ก็หลักการแซมาเอิน อันดง และศรีลังกาก็คือ หลักการซาโวดายา

NGO เมืองไทย “บูม” มากๆก็หลัง 14 ตุลา เพราะนักศึกษาที่มีอุดมการณ์แห่กันไปทำโครงการพัฒนาชนบทกันมากมายจนถึงปัจจุบัน

ที่ธรรมศาสตร์มีโครงการบัณฑิตอาสาที่ ดร.ป๋วยจัดตั้งขึ้นเป็นครั้งแรก และแนวคิดนี้ก็ขยายไปในหลายมหาวิทยาลัย เช่น จุฬา ขอนแก่น เป็นต้น มีการเปิดภาควิชาพัฒนาชุมชน ต่อยอดจากคณะสังคมสงเคราะห์ ของธรรมศาสตร์ ทำให้มีบัณฑิตจบออกไปทำงานพัฒนามากขึ้นทุกภูมิภาค และทำให้กระบวนการทำงานพัฒนาในเมืองไทยก้าวกระโดดมาก เป็นตัวของตัวเองมากกว่าจะไปเรียนมาจากต่างประเทศเหมือนยุคก่อน มีการตั้ง กป.อพช. หรือคณะกรรมการประสานงานองค์กรพัฒนาเอกชน ซึ่งพี่เป็นชุดก่อตั้งในสมัยนั้นด้วย

วงการพัฒนาก้าวไปทำเรื่องการพึ่งตนเอง เกษตรธรรมชาติ ตามแนวคิด ฟูกูโอกะ เกษตรอินทรีย์ สตรี เด็ก คนพิการ เกิดโรงเรียนที่แหวกกฎกระทรวง เช่น หมู่บ้านเด็กที่กาญจนบุรี การเกษตรเพื่อการพึ่งตนเอง ฯลฯ

เมื่อมองย้อนหลังสะเมิง สิ่งที่สะท้อนเห็นๆและบอกได้ว่านั่นคือ impact ของงานพัฒนาที่เราทำกันมาคือ

  • สมัยนั้นเรามีการฝึกผู้นำชาวนา โดยการรับมาเข้าหลักสูตรฝึกอบรมที่สำนักงานเกษตรภาคเหนือ สมัยนั้น ดร.ครุย บุญสิงห์ สามีอาจารย์เต็มศิริ บุญสิงห์ ที่โด่งดังในการรับเชิญไปแสดวความเห็นบนจอทีวีสมัยสามสิบปีที่ผ่านมา และเราเอาชาวบ้านหนุ่มๆมาทำวานกับพวกเราโดยมาฝึกให้เป็นผู้รู้เรื่องเครดิตยูเนี่ยน และให้เขาออกไปเป็นพี่เลี้ยงให้ชาวบ้าน เราพบว่า บุคลากรเหล่านี้มากกว่า ร้อยละ 80 มาเป็น พ่อหลวง(ผู้ใหญ่บ้าน) เป็นแคว่น(กำนัน) ในปัจจุบันมากมาย แม้คนขับรถของเราก็เป็นกำนัน และมีบทบาทในการพัฒนาชุมชน เด็กหนุ่มสองคนที่เราจ้างมานั้นกลายเป็น นายกองค์การบริหารส่าวนตำบล หากถามว่าเพราะอะไร ตอบแบบเข้าข้างตนเองโยยังไม่ได้ทำการวิจัยคือ เขาถูกฝึกอบรมให้มีแนวคิดในการพัฒนาในด้านต่างๆมากมายตลอดสามปีทุกเดือน ความคิดต่างๆที่ได้ เขาได้ใช้แสดงบทบาทในชุมชนของเขาเอง ออกความเห็น เสนอแนะ และสร้างกิจกรรมต่างๆขึ้นเองในชุมชนของเขา ต่อมาเขาจึงถูกเสนอชื่อให้ขึ้นเป็น พ่อหลวง และกำนัน เพราะเขาคลุกคลีกับเรา และเราก็กรอกหูเรื่องงานพัฒนาทุกวัน เขาจึงซึมซับแนวคิดเหล่ารี้ไปไม่มากก็น้อย แล้วเอาไปใช้จริงๆ เกือบทุกหมู่บ้าน อย่างน้อยที่สุด สมาชิก อบต. ก็แนคนเดิมๆเหล่านั้นของเรา
  • สิ่งที่เราประทับใจมากประการหนึ่งคือ สมัยนั้นเจ้าหน้าที่ทุกคนของโครงการจะต้องไปรับการฝึกอบรมที่ โครงการบูรณชนบทที่ชัยนาท อันเป็นโครงการของ ดร.ป๋วยดังกล่าว เราจำลองกิจกรรมหลายกิจกรรมจากชัยนาทไปใช้ที่สะเมิง เช่น ที่ชัยนาทมี Buying club หรือร้านค้าชุมชน เราก็เอาไปใช้ที่สะเมิง และเติบโตจนถึงปัจจุบัน โดยชาวบ้านดำเนินการเอง ถือหุ้นกัน ทำบัญชีเอง ประชุมเอง ซื้อสินค้ามาจำหน่ายเอง… ที่แอบบภูมิใจมากๆคือ มีการทำกลุ่มออมทรัพย์ แต่เราเลือกใช้กลุ่มเครดิตยูเนี่ยน เพราะเราไปฝึกอบรมเรื่องนี้มาจากสันนิบาตเครดิตยูเนี่ยนแห่งประเทศไทย สมัยนั้นยังขึ้นกับสภาแคทอลิคแห่งประเทศไทยโยมีคุณพ่อบุญเลื่อน มั่นทรัพย์เป็นผู้นำเข้ามาในเมืองไทยและเริ่มแรกที่สลัมคลองเตย …เราศรัทธาหลักการและกระบวนการ จึงเอาไปใช้ในชุมชนสะเมิงที่เป็นป่าเขา ซึ่งพี่เองเป็นผู้รับผิดชอบในการอบรม จัดตั้ง ประชุม ทำบัญชี ฯลฯ ตั้งแต่เริ่มจนเป็นกลุ่มขึ้นมา ใน 24 ชุมชน 4 ตำบล ทำไป ไม่แน่ใจไปเพราะเป็นชุมชนเกษตรกรรม ไม่มีเงินเดือนมีแต่เงินตามฤดูกาล แล้วจะเงินที่ไหนมาสะสมกันทุกเดือนๆ น้องเบิร์ด ปัจจุบันกลุ่มทั้งหมดรวมตัวกันเป็นกลุ่มระดับตำบล และแต่ละกลุ่มมีเงินหมุนเวียนนับสิบล้านบาท ที่มากที่สุด 46 ล้านบาท พี่ได้ยินเมื่อปีใหม่ ก็ตกใจว่าเป็นไปได้อย่างไรกัน จากการที่สะสมกันมาคนละ 5 บาท 10 บาทแต่ละเดือนนี่นะ… กลุ่มยังขยายการบริการสมาชิกจากสะสม กู้ ขยายเป็นจัดกำไรเป็นสวัสดิการแก่สมาชิกในรูปแบบต่างๆ เช่น ตาย ป่วย เกิด ได้เงินจำนวนหนึ่ง และอื่นๆอีก กลุ่มก็โตเอาโตเอา ปรับระเบียบข้อบังคับให้สอดคล้องกับสภาพแบบปัจจุบันมากขึ้น ใครอยากซื้อรถ มากู้เอาเงินสดไปเลย แล้วผ่อนกับสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนดอกเบี้ยถูกๆ
  • ผลกระทบทางเสียก็มี คือ มีผู้นำที่ทำงานคู่กับเราคนหนึ่ง ทั้งสามี ภรรยาทุ่มเทการทำงานให้กับชุมชนมากเกินไป เราก็ไม่เอะใจ เราพบว่าฐานเศรษฐกิจครอบครัวเขาพังลงไป เพราะ ทั้งสามี และภรรยามีบทบาทมากในการทำกิจกรรมเพื่อชุมชน ตามที่โครงการพัฒนาชนบทมีกิจกรรมในบ้านนั้นๆ ทำให้เขาไม่มีเวลาสำหรับกิจกรรมส่วนตัว ไร่นาพังเป็นแถบๆเมื่อเจ้าของนาเอาแต่ตระเวนไปประชุมที่นั่นที่นี่ เศรษฐกิจครอบครัวพังลง เขาไม่อาจทำงานเสียสละต่อไปได้ เขาต้องหอบครอบครัวออกมาในเมืองเชียงใหม่เพื่อฟื้นเศรษฐกิจโดยการมาเปิดร้านขายอาหารที่หน้าแม่โจ้
  • มีกิจกรรมหนึ่งที่เราเสียใจมากคือ วัยรุ่นสตรี มีความสนิทสนมกับเรามากเพราะเราไปกินนอนบ้านชาวบ้านทุกครั้งที่เดินทางเข้าพื้นที่ ตระเวนไปประชุมที่นั่นที่นี่ เรามีความคิดที่จะสอนให้เขารู้ว่า การหนีออกจากหมู่บ้านไปเมืองเพื่อขายตัวหรือไปทำงานบริการต่างๆในเมืองนั้น ไม่ดี อันตราย จึงพาเยาวสตรีจำนวนหนึ่งเดินทางเข้ากรุงเทพฯไปดู อาบอบนวด สถานที่บริการต่างๆที่เป็นเด็กสาวภาคเหนือลงมาทำงานเอาเงินเดือน ไปคุยกับรุ่นพี่พี่ที่เขามาก่อนว่า ลำบากแค่ไหน ข้าวของราคาแพง และเสี่ยงต่อโดนถูกหลอก ดูไปสรุปควาคิดเห็นกันไป แล้วต่อมาเราทราบว่า เด็กสตรีที่อยู่ในกลุ่ม จำนวน 3 คนแอบออกจากชุมชนกลับไปกรุงเทพฯเพื่ออยากทำงานแบบรุ่นพี่ เราวุ่นวายกันใหญ่กว่าจะเอาตัวกลับมาได้ เรื่องนี้ไปตรงภาษิตที่ว่า ชี้โพรงให้กะรอก…

สรุปว่ามีทั้งที่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ และไม่สำเร็จตามประสงค์และที่ไม่คาดคิดที่ดีและไม่ดีครับ สิ่งที่น่าสนใจคือ พี่เสนอให้ทำการโครงการมาประเมิน Development Impact หรือ After Project ครับ อยากเห็นกระบวนการปรับตัวของชุมชนในกิจกรรมต่างๆที่โครงการสมัยก่อนได้ทำไว้ เพราะอะไร อะไรเป็นปัจจัย ฯลฯ อยากเห็นพัฒนาการของความคิดของผู้นำ และชาวบ้านหลังโครงการสิ้นสุดลง ฯลฯ

« « Prev : Old Comrades

Next : ทดสอบ » »


ผู้ใช้ Facebook สามารถให้ความเห็นที่นี่ได้ โดยกด Like เพื่อแสดงตัว

35 ความคิดเห็น

  • #1 putarn ให้ความคิดเห็นเมื่อ 18 กุมภาพันธ 2012 เวลา 18:25

    ขอบคุณคุณบางทรายมากค่ะที่เล่าเรื่องนี้ ดิฉันอ่านด้วยอาการตะลึงเพราะนึกไม่ถึงว่าโครงการแบบนี้ก็เวิร์คที่บ้านเราอย่างเงียบๆมาตั้งนานแล้ว
    เห็นทีต้องอ่านข่าวให้น้อยลงแล้วค่ะ

  • #2 ac repair offers ให้ความคิดเห็นเมื่อ 18 กุมภาพันธ 2017 เวลา 11:19

    I think the admin of this website is genuinely working
    hard for his web site, as here every information is quality based material.

  • #3 ig ให้ความคิดเห็นเมื่อ 28 กุมภาพันธ 2017 เวลา 6:35

    Magnificent items from you, man. I have remember your stuff prior to
    and you’re just extremely great. I really like what you’ve received here,
    really like what you are stating and the way in which during which
    you are saying it. You are making it entertaining and you still take care of to stay it smart.
    I cant wait to learn much more from you. That is
    really a tremendous web site.

  • #4 Evan ให้ความคิดเห็นเมื่อ 19 มีนาคม 2017 เวลา 13:45

    Pretty section of content. I just stumbled upon your blog and in accession capital to assert that I acquire actually enjoyed account your
    blog posts. Anyway I’ll be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently fast.

  • #5 forex provides market ให้ความคิดเห็นเมื่อ 21 มีนาคม 2017 เวลา 9:28

    Thanks for the marvelous posting! I genuinely enjoyed reading it,
    you can be a great author. I will make sure to bookmark your blog
    and will often come back down the road. I want to encourage one to
    continue your great work, have a nice weekend!

  • #6 Tresa ให้ความคิดเห็นเมื่อ 21 มีนาคม 2017 เวลา 10:32

    Oh my goodness! Amazing article dude! Thanks, However I am
    going through problems with your RSS. I don’t understand why I can’t join it.
    Is there anybody else having the same RSS problems?
    Anyone who knows the solution will you kindly respond? Thanx!!

  • #7 Lois ให้ความคิดเห็นเมื่อ 22 มีนาคม 2017 เวลา 4:38

    Hey There. I found your blog the usage of msn. This is
    an extremely smartly written article. I will make sure to
    bookmark it and return to read extra of your
    useful info. Thanks for the post. I’ll certainly return.

  • #8 meaningful work ให้ความคิดเห็นเมื่อ 23 มีนาคม 2017 เวลา 6:08

    This blog was… how do you say it? Relevant!! Finally I have found something which
    helped me. Appreciate it!

  • #9 Georges Sadala ให้ความคิดเห็นเมื่อ 23 มีนาคม 2017 เวลา 11:37

    I think this is among the most vital information for me.
    And i am glad reading your article. But should remark on few general things, The web
    site style is great, the articles is really great : D.

    Good job, cheers

  • #10 fine body ให้ความคิดเห็นเมื่อ 26 มีนาคม 2017 เวลา 17:12

    Right now it seems like Wordpress is the best
    blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you
    are using on your blog?

  • #11 Franziska ให้ความคิดเห็นเมื่อ 28 มีนาคม 2017 เวลา 4:18

    Please let me know if you’re looking for a writer for your
    blog. You have some really good posts and I
    feel I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d really like to write some content for your blog in exchange for a link back to mine.
    Please blast me an e-mail if interested. Kudos!

  • #12 Egli Diana Pinto ให้ความคิดเห็นเมื่อ 28 มีนาคม 2017 เวลา 21:46

    Spot on with this write-up, I really feel this website needs a great deal more attention. I’ll probably be returning
    to see more, thanks for the information!

  • #13 Itamar Serpa Fernandes ให้ความคิดเห็นเมื่อ 29 มีนาคม 2017 เวลา 6:23

    This is a topic which is close to my heart… Many thanks!
    Exactly where are your contact details though?

  • #14 cartoon network ให้ความคิดเห็นเมื่อ 4 เมษายน 2017 เวลา 8:15

    Hello! Would you mind if I share your blog with my myspace group?

    There’s a lot of folks that I think would really appreciate your content.
    Please let me know. Cheers

  • #15 Angus ให้ความคิดเห็นเมื่อ 4 เมษายน 2017 เวลา 17:04

    Hi! Quick question that’s totally off topic. Do
    you know how to make your site mobile friendly?
    My web site looks weird when browsing from my apple iphone.
    I’m trying to find a theme or plugin that might be able to fix this problem.

    If you have any suggestions, please share. Many thanks!

  • #16 Rocky ให้ความคิดเห็นเมื่อ 8 เมษายน 2017 เวลา 3:44

    Excellent post. I was checking constantly this
    weblog and I am inspired! Extremely helpful info specifically the remaining
    phase :) I maintain such information much. I was seeking this particular info for a long time.
    Thanks and best of luck.

  • #17 Aida ให้ความคิดเห็นเมื่อ 9 เมษายน 2017 เวลา 6:35

    I visited several websites except the audio feature for audio
    songs existing at this site is really wonderful.

  • #18 Jamel ให้ความคิดเห็นเมื่อ 10 เมษายน 2017 เวลา 6:09

    There is certainly a great deal to find out about
    this issue. I like all the points you made.

  • #19 Andres ให้ความคิดเห็นเมื่อ 10 เมษายน 2017 เวลา 20:44

    My partner and I absolutely love your blog and find almost all of your post’s to be exactly what I’m
    looking for. Do you offer guest writers to write content to suit
    your needs? I wouldn’t mind writing a post or elaborating on some of the subjects you write about
    here. Again, awesome web log!

  • #20 Josefa ให้ความคิดเห็นเมื่อ 12 เมษายน 2017 เวลา 16:46

    Great article! We will be linking to this particularly great article on our site.
    Keep up the good writing.

  • #21 http://thecliqs.com/index.php/blog/557665/ps3-ncaa-soccer-2010-strategies/ ให้ความคิดเห็นเมื่อ 13 เมษายน 2017 เวลา 1:37

    I was very pleased to find this web site. I wanted to thank you for
    your time due to this fantastic read!! I definitely
    loved every little bit of it and I have you book-marked to see new
    things on your blog.

  • #22 http://qnlft.com/home.php?mod=space&uid=215618&do=profile ให้ความคิดเห็นเมื่อ 13 เมษายน 2017 เวลา 4:11

    Hi everyone, it’s my first pay a visit at this web site,
    and post is actually fruitful in support of me, keep up posting these content.

  • #23 Natasha ให้ความคิดเห็นเมื่อ 13 เมษายน 2017 เวลา 8:20

    Ahaa, its fastidious discussion concerning this piece of writing
    at this place at this webpage, I have read all that, so now me also
    commenting at this place.

  • #24 Lionel ให้ความคิดเห็นเมื่อ 13 เมษายน 2017 เวลา 12:03

    Useful information. Lucky me I discovered your website by chance, and I’m
    surprised why this twist of fate did not happened in advance!
    I bookmarked it.

  • #25 Ken ให้ความคิดเห็นเมื่อ 13 เมษายน 2017 เวลา 12:12

    Hi, Neat post. There is an issue along with your web site in internet explorer, might test this?
    IE still is the marketplace leader and a huge component to
    people will omit your wonderful writing because of this problem.

  • #26 car computer chip ให้ความคิดเห็นเมื่อ 13 เมษายน 2017 เวลา 18:29

    Ahaa, its pleasant discussion regarding this post here at this blog, I have read all
    that, so now me also commenting at this place.

  • #27 Augusto de Arruda Botelho ให้ความคิดเห็นเมื่อ 14 เมษายน 2017 เวลา 17:01

    Hi are using Wordpress for your site platform?
    I’m new to the blog world but I’m trying to get started and set up my own. Do you need any
    html coding expertise to make your own blog? Any help would be greatly appreciated!

  • #28 Augusto de Arruda Botelho ให้ความคิดเห็นเมื่อ 15 เมษายน 2017 เวลา 1:35

    Aw, this was a very nice post. Spending some time and actual effort to produce a top
    notch article… but what can I say… I procrastinate a whole lot and never manage to get
    anything done.

  • #29 Latasha ให้ความคิดเห็นเมื่อ 15 เมษายน 2017 เวลา 2:54

    Nice post. I used to be checking continuously this blog and I am inspired!
    Very useful info specifically the closing part :)
    I care for such info much. I was seeking this certain info for a long time.
    Thank you and good luck.

  • #30 Jayne ให้ความคิดเห็นเมื่อ 15 เมษายน 2017 เวลา 4:23

    I read this paragraph fully about the difference of most
    up-to-date and previous technologies, it’s amazing
    article.

  • #31 Isabelle ให้ความคิดเห็นเมื่อ 19 เมษายน 2017 เวลา 6:10

    It’s awesome to pay a quick visit this site and reading the views of all friends concerning this paragraph, while I am also zealous of getting familiarity.

  • #32 Mariam ให้ความคิดเห็นเมื่อ 22 เมษายน 2017 เวลา 6:39

    whoah this blog is wonderful i love studying your posts.

    Keep up the good work! You know, many people are hunting around for this info,
    you could help them greatly.

  • #33 Athena ให้ความคิดเห็นเมื่อ 26 เมษายน 2017 เวลา 8:35

    Aw, this was a very good post. Spending some time and actual effort to make a good
    article… but what can I say… I procrastinate a lot
    and never manage to get anything done.

  • #34 car computer exchange ให้ความคิดเห็นเมื่อ 27 เมษายน 2017 เวลา 2:10

    Hi there would you mind sharing which blog platform you’re using?
    I’m going to start my own blog in the near future but
    I’m having a hard time deciding between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal.
    The reason I ask is because your design and style seems different then most blogs and I’m looking for something unique.

    P.S Apologies for getting off-topic but I had to ask!

  • #35 Brandie ให้ความคิดเห็นเมื่อ 28 เมษายน 2017 เวลา 6:27

    Because the admin of this website is working, no uncertainty very shortly it will be famous, due to its feature
    contents.


แสดงความคิดเห็น

ท่านอยากจะเข้าระบบหรือไม่


*
To prove you're a person (not a spam script), type the security word shown in the picture. Click on the picture to hear an audio file of the word.
Click to hear an audio file of the anti-spam word


Main: 0.070564031600952 sec
Sidebar: 0.077887058258057 sec